LĨNH VỰC thương mại
Lưu Ý Khi Giao Kết Hợp Đồng Thương Mại Trong Giai Đoạn Dịch Bệnh Covid-19
Points To Consider When Entering Into Commercial Contracts During The Covid-19 Pandemic

Dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp gây ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt là các hoạt động liên quan đến các giao dịch thương mại. Việc thương thảo các điều khoản cụ thể trong hợp đồng để tiên lượng các rủi ro trong giai đoạn khó khăn này là hết sức cần thiết, đòi hỏi doanh nghiệp cần xác định được những tác động của tình hình kinh tế – xã hội đối với các điều khoản của hợp đồng và kế hoạch thực hiện của doanh nghiệp.”

Đối với các hợp đồng được xác lập tại thời điểm này, phía doanh nghiệp cần lưu ý đến đối tượng hợp đồng, thời gian thực hiện, nghiệm thu, miễn trừ trách nhiệm, sự kiện bất khả kháng, bởi đây được xem là những điều khoản sẽ ít nhiều bị tác động bởi bối cảnh dịch bệnh, cụ thể sẽ được PLF phân tích cụ thể ở phần dưới đây.

Về đối tượng của hợp đồng

Thông thường một hợp đồng thương mại được giao kết với các hàng hóa hoặc dịch vụ được mô tả cụ thể. Điều khoản về đối tượng của hợp đồng thường đề cập đến các chi tiết của hàng hóa như số lượng, đặc tính kỹ thuật, quy cách đóng gói hoặc mô tả chi tiết về dịch vụ. Tuy nhiên, do dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp có thể dẫn đến tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng trên thị trường. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp phải tìm các giải pháp thay thế như tìm nguồn hàng hóa tương tự nhưng khác với mô tả ban đầu trong hợp đồng. Do đó, để lường trước các rủi ro này, bên cạnh đối tượng các bên đã thỏa thuận trong hợp đồng thì các bên nên thỏa thuận thêm nội dung về việc tìm hàng hóa hoặc dịch vụ thay thế mang các đặc điểm tương tự mà các bên có thể chấp nhận hoặc các thỏa thuận khác để giải quyết vấn đề nếu do tác động của dịch bệnh Covid-19 dẫn đến hợp đồng không thể thực hiện được. Các thông báo của nhà cung cấp cũng có thể là các tài liệu hỗ trợ để chứng minh cho việc không thể giao đúng chủng loại hàng hóa đã thỏa thuận trong hợp đồng.

Về thời gian giao hàng hoặc tiến độ thực hiện

Các bên cần tiên liệu trước các yếu tố có thể ảnh hưởng đến thời gian hoặc tiến độ thực hiện hợp đồng. Theo đó, bên bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ có thể cân nhắc cộng thêm một khoảng thời gian nhất định so với thời gian thực hiện trong điều kiện bình thường để làm cơ sở thỏa thuận với bên còn lại. Đồng thời, việc bổ sung điều khoản về trường hợp bị ảnh hưởng do dịch bệnh Covid-19 thì thời gian gia hạn để giao hàng hoặc gia hạn tiến độ cũng là điều các doanh nghiệp cần cân nhắc.

Về vấn đề nghiệm thu

Để tránh ảnh hưởng tiến độ thực hiện hợp đồng dẫn đến vi phạm về vấn đề nghiệm thu, các bên trong hợp đồng nên xem xét lựa chọn nghiệm thu từng phần. Cụ thể, các bên có thể chia hợp đồng thành từng giai đoạn để tiến hành nghiệm thu, tránh trường hợp nghiệm thu toàn bộ hợp đồng, trừ trường hợp không thể chia nhỏ ra từng giai đoạn. Đồng thời, bên bán hoặc bên cung cấp dịch vụ không nên thỏa thuận vấn đề phạt vi phạm do chậm hoặc không tiến hành nghiệm thu trong điều khoản này tại hợp đồng. emphasize

Về quy định các thông báo, trao đổi giữa các bên

Thông thường, các thông báo và trao đổi giữa các bên trong hợp đồng được thực hiện bằng văn bản. Tuy nhiên, trong giai đoạn Covid-19 dẫn đến tình trạng làm việc từ xa, một số hạn chế trong quá trình đi lại, trình ký,… có thể làm ảnh hưởng đến việc thực thi các điều khoản này. Vì vậy, các doanh nghiệp cần thỏa thuận việc trao đổi nên được thực hiện không chỉ bằng văn bản mà có thể bằng email. Các đầu mối liên hệ cần được thể hiện rõ trong hợp đồng hoặc phụ lục đính kèm.

Về điều khoản miễn trách nhiệm

Hiện nay cả Luật Thương mại và Bộ luật Dân sự hiện hành đều có quy định về việc các bên sẽ được miễn trừ trách nhiệm. Cụ thể, Bộ luật Dân sự cho phép bên có nghĩa vụ không thực hiện đúng nghĩa vụ do sự kiện bất khả kháng thì không phải chịu trách nhiệm dân sự, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác. Luật Thương mại cũng quy định rằng các bên được miễn trừ trách nhiệm khi xảy ra sự kiện bất khả kháng. Vì vậy, khi đàm phán hợp đồng, các bên nên cân nhắc đưa thỏa thuận miễn trừ trách nhiệm vào trong các điều khoản của hợp đồng khi xảy ra sự kiện bất khả kháng. Khi các sự kiện bất khả kháng diễn ra, các bên sẽ căn cứ vào điều khoản của hợp đồng để tiến hành xử lý các vấn đề phát sinh nếu hợp đồng bị vi phạm hoặc không thực hiện được.

Về sự kiện bất khả kháng dẫn đến miễn trừ trách nhiệm

Các bên cần xác định rõ các trường hợp được xem là sự kiện bất khả kháng trong hợp đồng để đảm bảo khả năng áp dụng điều khoản này trong quá trình thực hiện hợp đồng của mình. Hiện nay, theo quy định pháp luật thì sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.

Từ đó, doanh nghiệp cần lưu ý có ba vấn đề để một sự kiện diễn ra được xem là sự kiện bất khả kháng bao gồm khách quan, không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.

Trong đó, sự kiện diễn ra một cách khách quan có thể hiểu là các sự kiện xảy ra do nguyên nhân tự nhiên hoặc do con người gây ra mà bên chịu tác động không thể biết, như sóng thần, động đất, thiên tai, dịch bệnh. Tiếp đó, sự kiện này phải ngoài khả năng kiểm soát của con người, đặc biệt là doanh nghiệp đã nỗ lực thực hiện bằng mọi giải pháp nhưng không thể giải quyết được.

Như vậy, đặt trong bối cảnh hiện nay, Covid-19 được xem là một dịch bệnh theo các chỉ thị được ban hành của Chính Phủ. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần phải lưu ý chứng minh hai điều kiện còn lại là doanh nghiệp không thể lường trước và không thể khắc phục được để sự kiện này được xem là một căn cứ để miễn trừ trách nhiệm hợp đồng. Nếu trường hợp doanh nghiệp đã ký kết các hợp đồng trước khi dịch bệnh Covid-19 diễn ra, doanh nghiệp có thể được xem là không lường trước được những tác động của dịch bệnh này.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể lưu ý đến trường hợp thực hiện hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản theo quy định của Điều 420 Bộ luật Dân sự 2015. Thông thường, trong hợp đồng các bên sẽ không thỏa thuận về vấn đề này mà khi xảy ra sự thay đổi hoàn cảnh ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng, các bên trong hợp đồng thường áp dụng theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, như đã phân tích ở trên, nếu hợp đồng được giao kết tại thời điểm dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp và các bên đều nhận thức được hoàn cảnh này thì rất khó để doanh nghiệp có thể vận dụng được quy định này nhằm giảm bớt thiệt hại khi vi phạm hoặc không thể thực hiện hợp đồng.

Hiện nay trong bối cảnh các doanh nghiệp cần phải có các hoạt động kinh doanh để duy trì sự tồn tại của mình đặc biệt là việc tìm kiếm doanh thu, lợi nhuận thông qua việc giao kết các hợp đồng thương mại. Việc tìm kiếm và giao kết các hợp đồng thương mại là giải pháp giúp doanh nghiệp duy trì sự tồn tại này. Tuy nhiên. các doanh nghiệp cần xem xét và thương thảo cẩn thận các điều khoản và điều kiện trong hợp đồng, đảm bảo nội dung hợp đồng có thể thực hiện được và tránh các rủi ro phát sinh do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19. Trong đó, doanh nghiệp cần lưu ý đến các điều khoản về đối tượng hợp đồng, thời gian thực hiện, nghiệm thu, miễn trừ trách nhiệm, sự kiện bất khả kháng và phương thức thông báo – trao đổi thông tin giữa các bên trong quá trình thực hiện hợp đồng. Sự chuẩn bị một cách kỹ lưỡng giúp doanh nghiệp có thể lường trước và nhận thức rõ ràng được các rủi ro dẫn đến từ việc hợp đồng không thể thực hiện được hoặc vi phạm hợp đồng gây thiệt hại kinh tế cho doanh nghiệp.

Thời gian viết bài: 22/06/2021.

Bài viết được căn cứ theo pháp luật hiện hành tại thời điểm được ghi nhận như trên và có thể không còn phù hợp tại thời điểm người đọc tiếp cận bài viết này do pháp luật áp dụng đã có sự thay đổi và trường hợp cụ thể mà người đọc muốn áp dụng. Do đó bài viết chỉ có giá trị tham khảo.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Liên hệ PLF để được tư vấn