Mạng xã hội là một lĩnh vực kinh doanh có tiềm năng tại Việt Nam. Hoạt động dịch vụ mạng xã hội là ngành nghề có điều kiện. Doanh nghiệp muốn xây dựng mạng xã hội tại Việt Nam cần quan tâm những quy định về điều kiện thiết lập, nội dung, các hành vi bị cấm khi thiết lập mạng xã hội để tránh bị xử phạt.
Mạng xã hội (social network) là hệ thống thông tin cung cấp cho cộng đồng người sử dụng mạng các dịch vụ lưu trữ, cung cấp, sử dụng, tìm kiếm, chia sẻ và trao đổi thông tin với nhau, bao gồm dịch vụ tạo trang thông tin điện tử cá nhân, diễn đàn (forum), trò chuyện (chat) trực tuyến, chia sẻ âm thanh, hình ảnh và các hình thức dịch vụ tương tự khác.
1. Điều kiện thiết lập mạng xã hội
Doanh nghiệp chỉ được thiết lập mạng xã hội khi có Giấy phép thiết lập mạng xã hội do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp. Giấy phép thiết lập mạng xã hội có thời hạn theo đề nghị của doanh nghiệp nhưng tối đa không quá 10 năm. Tối đa 2 lần gia hạn và mỗi lần gia hạn không quá 2 năm.
Doanh nghiệp thiết lập mạng xã hội nhưng không có giấy phép hoặc sử dụng giấy phép hết hạn sẽ bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng.
Doanh nghiệp kinh doanh hoạt động dịch vụ mạng xã hội cần đáp ứng nhiều điều kiện như sau:
- Được thành lập theo pháp luật Việt Nam có ngành nghề đăng ký kinh doanh phù hợp với dịch vụ và nội dung thông tin cung cấp:
- Mã ngành 6311: Xử lý dữ liệu, cho thuê và các hoạt động liên quan.
- Mã ngành 6312: Cổng thông tin (trừ hoạt động báo chí): Thiết lập mạng xã hội.
- Có nhân sự quản lý đáp ứng yêu cầu theo quy định:
- Có ít nhất 01 nhân sự chịu trách nhiệm quản lý nội dung thông tin là người có quốc tịch Việt Nam hoặc người nước ngoài có thẻ tạm trú còn thời hạn ít nhất 06 tháng kể từ thời điểm nộp hồ sơ.
- Có bộ phận quản lý nội dung thông tin.
- Có ít nhất 01 nhân sự quản lý kỹ thuật.
- Đã đăng ký tên miền sử dụng để thiết lập mạng xã hội:
- Dãy ký tự tạo nên tên miền không được giống hoặc trùng với tên cơ quan báo chí.
- Sử dụng ít nhất 01 tên miền “.vn” và lưu giữ thông tin tại hệ thống máy chủ có địa chỉ IP ở Việt Nam.
- Không được sử dụng cùng tên miền có dãy ký tự giống nhau (bao gồm cả tên miền thứ cấp, ví dụ: forum.vnn.vn, news.vnn.vn là tên miền có dãy ký tự khác nhau).
- Tên miền phải tuân thủ quy định về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet. Đối với tên miền quốc tế phải có xác nhận sử dụng tên miền hợp pháp.
- Có đủ khả năng tài chính, kỹ thuật, tổ chức, nhân sự phù hợp với quy mô hoạt động: Phải có phương án tài chính để duy trì hoạt động trong thời gian giấy phép có hiệu lực.
- Điều kiện về kỹ thuật:
- Lưu trữ ít nhất 02 (hai) năm đối với thông tin về tài khoản, thời gian đăng nhập, đăng xuất, địa chỉ IP của người dùng và nhật ký xử lý thông tin.
- Phải có chức năng tiếp nhận và xử lý cảnh báo thông tin vi phạm khi người dùng vi phạm.
- Phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn truy nhập bất hợp pháp, các hình thức tấn công trên môi trường mạng và tuân theo những tiêu chuẩn đảm bảo an toàn thông tin.
- Có phương án dự phòng bảo đảm duy trì hoạt động an toàn, liên tục và khắc phục khi có sự cố xảy ra, trừ những trường hợp bất khả kháng.
- Phải có ít nhất 1 hệ thống máy chủ đặt tại Việt Nam, đáp ứng việc thanh tra, kiểm tra, lưu trữ cung cấp thông tin trên toàn bộ các mạng xã hội do tổ chức, doanh nghiệp sở hữu bất kỳ thời điểm nào.
- Và các điều kiện khác.
- Có biện pháp bảo đảm an toàn thông tin và an ninh thông tin.
- Có thỏa thuận cung cấp và sử dụng dịch vụ mạng xã hội phù hợp và được đăng tải trên trang chủ của mạng xã hội.
- Bảo đảm người dùng phải đồng ý thỏa thuận sử dụng dịch vụ mạng xã hội bằng phương thức trực tuyến thì mới có thể sử dụng được các dịch vụ, tiện ích của mạng xã hội.
- Có cơ chế phối hợp để loại bỏ ngay nội dung vi phạm chậm nhất sau 03 giờ kể từ khi tự phát hiện hoặc có yêu cầu bằng văn bản, điện thoại, email của cơ quan có thẩm quyền.
- Có biện pháp bảo mật thông tin riêng, thông tin cá nhân của người dùng.
- Bảo đảm quyền quyết định của người dùng trong việc cho phép thu thập thông tin cá nhân của mình hoặc cung cấp cho tổ chức, cá nhân khác.
Vì mạng xã hội là nơi thông tin được lan truyền một cách nhanh chóng và rộng rãi, doanh nghiệp kinh doanh mạng xã hội cũng phải thỏa mãn nhiều điều kiện đi kèm để tránh việc thông tin sai sự thật, tin tức gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự bị lan truyền, đòi hỏi doanh nghiệp phải có những phương pháp kiểm soát, quản lý và bảo mật thông tin chặt chẽ, phải luôn đảm bảo những điều kiện trong suốt quá trình hoạt động.
Lưu ý, trang mạng xã hội đã được cấp phép khi có sự thay đổi chủ sở hữu; địa chỉ trụ sở chính thì phải thông báo đến Bộ Thông tin và Truyền thông trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày thay đổi. Đối với hành vi không làm thủ tục đề nghị sửa đổi, bổ sung nội dung Giấy phép thiết lập mạng xã hội trong trường hợp có thay đổi hoặc bổ sung thông tin trong giấy phép thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng và bị đình chỉ hoạt động từ 01 tháng đến 03 tháng.
2. Thông tin bắt buộc của trang mạng xã hội
Trang mạng xã hội phải cung cấp đầy đủ các thông tin sau đây:
- Tên tổ chức quản lý trang mạng xã hội;
- Tên cơ quan quản lý (nếu có);
- Địa chỉ liên hệ, địa chỉ email, số điện thoại liên hệ, tên người chịu trách nhiệm quản lý nội dung;
- Số giấy phép hợp lệ, ngày, tháng, năm cấp, cơ quan cấp phép.
3. Các hành vi bị cấm
Doanh nghiệp sở hữu mạng xã hội không được thực hiện các việc sau:
- Lợi dụng việc cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng nhằm mục đích:
- Chống lại Nhà nước Việt Nam; gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc; tuyên truyền chiến tranh, khủng bố; gây hận thù, mâu thuẫn giữa các dân tộc, sắc tộc, tôn giáo;
- Tuyên truyền, kích động bạo lực, dâm ô, đồi trụy, tội ác, tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan, phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc;
- Tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật quân sự, an ninh, kinh tế, đối ngoại và những bí mật khác do pháp luật quy định;
- Đưa thông tin xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân;
- Quảng cáo, tuyên truyền, mua bán hàng hóa, dịch vụ bị cấm; truyền bá tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm bị cấm;
- Giả mạo tổ chức, cá nhân và phát tán thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
- Cản trở trái pháp luật việc cung cấp và truy cập thông tin hợp pháp, việc cung cấp và sử dụng các dịch vụ hợp pháp trên Internet của tổ chức, cá nhân.
- Cản trở trái pháp luật hoạt động của hệ thống máy chủ tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”, hoạt động hợp pháp của hệ thống thiết bị cung cấp dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
- Sử dụng trái phép mật khẩu, khóa mật mã của tổ chức, cá nhân; thông tin riêng, thông tin cá nhân và tài nguyên Internet.
- Tạo đường dẫn trái phép đối với tên miền hợp pháp của tổ chức, cá nhân; tạo, cài đặt, phát tán phần mềm độc hại, vi-rút máy tính; xâm nhập trái phép, chiếm quyền điều khiển hệ thống thông tin, tạo lập công cụ tấn công trên Internet.
Trường hợp cung cấp các thông tin, nội dung vi phạm điều cấm như nêu trên, tùy thuộc tính chất, mức độ của hành vi vi phạm, doanh nghiệp sở hữu mạng xã hội có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng và bị tước quyền sử dụng giấy phép từ 03 tháng đến 24 tháng tùy vào từng hành vi. Doanh nghiệp nên lưu ý những hành vi liên quan đến mua bán thông tin cá nhân và hành vi gây ảnh hưởng đến trật tự an ninh quốc gia vì những hành vi này có chế tài nặng nhất.
Mạng xã hội là một lĩnh vực kinh doanh được ưa chuộng hiện nay, tuy nhiên việc quản lý, bảo vệ an ninh mạng xã hội là một vấn đề còn khá nhiều khó khăn và bất cập, đó là lý do chủ yếu khiến cơ quan nhà nước quản lý nghiêm ngặt, chặt chẽ việc thiết lập các trang mạng xã hội. Như đã phân tích ở trên, Giấy phép thiết lập mạng xã hội được quy định chặt chẽ và để xin được giấy phép này khá phức tạp. Đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn bị kỹ lưỡng, đầy đủ nội dung liên quan đến hoạt động của trang mạng xã hội. Do vậy, cách tốt nhất là doanh nghiệp nên sử dụng dịch vụ của một đơn vị chuyên nghiệp như PLF để tiết kiệm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.
