4 điểm khác biệt chính giữa giải thể và phá sản doanh nghiệp

Bài Viết Chuyên Môn Tư Vấn Đầu Tư

25/03/2023

Giải thể và phá sản có tính chất pháp lý hoàn toàn khác biệt. Theo đó, thủ tục yêu cầu và quy trình thực hiện giải thể và phá sản doanh nghiệp cũng khác nhau. Bài viết này tìm hiểu những khác biệt cơ bản giữa giải thể và phá sản để giúp người đọc hiểu các quy trình riêng biệt này và ý nghĩa của chúng trong các bối cảnh khác nhau.

1. Điều kiện

Theo Điều 207 Luật Doanh nghiệp 2020, một doanh nghiệp có thể lựa chọn giải thể khi:

Kết thúc thời hạn hoạt động đã ghi trong Điều lệ công ty mà không có quyết định gia hạn;
Theo nghị quyết, quyết định của chủ doanh nghiệp đối với doanh nghiệp tư nhân, của Hội đồng thành viên đối với công ty hợp danh, của Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, của Đại hội đồng cổ đông đối với công ty cổ phần;
Công ty không còn đủ số lượng thành viên tối thiểu theo quy định của Luật Doanh nghiệp trong thời hạn 06 tháng liên tục mà không làm thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp;
Bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, trừ trường hợp Luật Quản lý thuế có quy định khác.

Tuy nhiên, cần lưu ý doanh nghiệp chỉ được giải thể khi bảo đảm thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác, và không trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Toà án hoặc Trọng tài.

Trong khi đó, doanh nghiệp bị Tòa án có thẩm quyền tuyên bố phá sản theo thủ tục luật định khi không có khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn và có đơn yêu cầu của chủ thể được quyền yêu cầu.

2. Thủ tục giải quyết

2.1 Đối với trường hợp giải thể

Chủ thể yêu cầu giải thể: Cơ quan có thẩm quyền của chính doanh nghiệp là chủ thể thông quá quyết định thực hiện thủ tục giải thể đối với doanh nghiệp. Cụ thể là Hội đồng thành viên, Đại hội đồng cổ đông.
Thời hạn nộp hồ sơ đăng ký giải thể: Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày Nghị quyết, quyết định giải thể và biên bản họp giải thể được thông qua
Chủ thể tiếp nhận xử lý: Cơ quan đăng ký kinh doanh. Sau đó, Cơ quan đăng ký kinh doanh gửi hồ sơ đăng ký giải thể đến Cơ quan thuế cho ý kiến về việc hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Lưu ý: Trước khi đăng ký giải thể, doanh nghiệp phải chứt dứt hoạt động của các địa điểm kinh doanh, văn phòng đại diện, chi nhánh (nếu có).

2.2 Đối với trường hợp phá sản

Chủ thể yêu cầu phá sản: Khi doanh nghiệp không có khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn bao gồm lương và phụ cấp của người lao động thì các đối tượng dưới đây được quyền yêu cầu tuyên bố doanh nghiệp phá sản:
- Chủ nợ, khi hết thời hạn 03 tháng kể từ ngày khoản nợ đến hạn mà doanh nghiệp;
- Người lao động, công đoàn cơ sở, công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở ở những nơi chưa thành lập công đoàn cơ sở khi hết thời hạn 03 tháng kể từ ngày doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ trả lương, các khoản nợ khác đến hạn đối với người lao động mà không thực hiện;
- Đại diện hợp pháp của doanh nghiệp có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp;
- Chủ doanh nghiệp tư nhân, Chủ tịch Hội đồng quản trị của công ty cổ phần, Chủ tịch Hội đồng thành viên của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, thành viên hợp danh của công ty hợp danh có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản;
- Cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 20% số cổ phần phổ thông trở lên trong thời gian liên tục ít nhất 06 tháng có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, hoặc tỉ lệ khác theo Điều lệ quy định.
Chủ thể tiếp nhận xử lý: Toà án có thẩm quyền
Thời gian xử lý: trong vòng 30 ngày kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, Toà án sẽ ra quyết định mở hoặc không mở thủ tục phá sản trừ trưởng hợp giải quyết theo thủ tục rút gọn.

3. Hậu quả pháp lý

Giải thể doanh nghiệp dẫn đến chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp bị xóa tên trong sổ đăng ký doanh nghiệp.

Trong khi đó, yêu cầu mở thủ tục phá sản doanh nghiệp không phải bao giờ cũng dẫn đến chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp bằng việc bị Toà án tuyên bố phá sản. Doanh nghiệp có thể có cơ hội phục hồi hoạt động kinh doanh thông qua việc thương lượng với chủ nợ, xây dựng phương án phục hồi kinh doanh được Hội nghị chủ nợ thông qua.

Việc thực hiện phương án phục hồi kinh doanh này sẽ được giám sát bởi Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý và thành lý tài sản, đồng thời được báo cáo đến Thẩm phán và chủ nợ.

4. Quyền thành lập, quản lý doanh nghiệp khác

Chủ doanh nghiệp bị giải thể có thể tiếp tục thành lập và quản lý một doanh nghiệp khác sau khi thực hiện xong những nghĩa vụ tài sản của mình.

Ngược lại, cả chủ doanh nghiệp và người quản lý của doanh nghiệp bị phá sản đều bị pháp luật cấm thành lập và quản lý một doanh nghiệp mới trong thời hạn 03 năm, trừ trường hợp phá sản do những trường hợp bất khả kháng, ngoài sự kiểm soát của doanh nghiệp; ví dụ: hỏa hoạn, chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh, bạo loạn, đình công, khủng hoảng kinh tế, chính sách pháp luật của nhà nước thay đổi hoặc nhà nước nơi doanh nghiệp hợp tác kinh doanh thay đổi chính sách của họ,… dẫn đến doanh nghiệp bị tổn thất nặng nề, không thể tiếp tục duy trì hoạt động và buộc tiến hành làm thủ tục phá sản.

Như vậy, phá sản và giải thể có bản chất pháp lý hoàn toàn khác nhau, kéo theo các quyền và nghĩa vụ khác nhau của doanh nghiệp. Chủ thể tiếp nhận xử lý hồ sơ đăng ký giải thể và yêu cầu tuyên bố phá sản cũng hoàn toàn khác nhau với các trình tự, thủ tục được phân biệt rõ ràng. Do đó, doanh nghiệp cần nhận biết được sự khác biệt giữa hai hình thức này để đưa ra lựa chọn phù hợp theo tình hình thực tế của doanh nghiệp và định hướng kinh doanh của chủ sở hữu.