Ngày 31 tháng 8 năm 2022, Chính phủ ban hành Nghị định số 58/2022/ND-CP về đăng ký và quản lý hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam (“Nghị định 58/2022”) để thay thế Nghị định số 12/2012/ND-CP ban hành ngày 1 tháng 3 năm 2012 (“Nghị định 12/2012”), Nghị định 58/2022 sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 2022.
Theo quy định của nghị định mới, các điều kiện và thủ tục để cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động cho tổ chức phi chính phủ nước ngoài có một số điểm chính như sau.
1. Định nghĩa và khái niệm về Tổ chức phi chính phủ nước ngoài Nghị định 58/2022
Định nghĩa phi chính phủ nước ngoài (‘NGO’) là các tổ chức phi lợi nhuận, quỹ xã hội, quỹ tư nhân được thành lập dưới luật pháp nước ngoài; có nguồn vốn hợp pháp từ nước ngoài; hoạt động hỗ trợ phát triển và cứu trợ nhân đạo tại Việt Nam không vì lợi nhuận và mục đích khác; không thực hiện đóng góp tài chính, tài trợ ủng hộ hoặc tổ chức kêu gọi quyên góp từ các tổ chức và cá nhân Việt Nam.
2. Điều kiện để NGO nước ngoài được thành lập và hoạt động tại Việt Nam
NGO nước ngoài được thành lập để thực hiện các dự án hỗ trợ phát triển và cứu trợ nhân đạo tại Việt Nam.
Theo đó, một tổ chức phi chính phủ nước ngoài sẽ được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:
- Có tư cách pháp nhân theo Luật của quốc gia hoặc lãnh thổ mà nó được thành lập.
- Có hiến chương hoạt động rõ ràng, hướng dẫn và mục đích phù hợp với lợi ích và nhu cầu của Việt Nam.
- Có đề xuất cụ thể về các chương trình, dự án và các hoạt động không phải dự án dự kiến được hỗ trợ phát triển và cứu trợ nhân đạo tại Việt Nam trong vòng 3 năm.
- Có đề xuất về một đại diện tại Việt Nam.
3. Đăng ký và thủ tục cấp Giấy chứng nhận Đăng ký Hoạt động
3.1. Đăng ký cấp Giấy chứng nhận Đăng ký Hoạt động:
Nghị định 58/2022 quy định rằng tổ chức phi chính phủ nước ngoài sẽ nộp 1 đơn đăng ký cấp giấy chứng nhận hoạt động cho Ủy ban Quản lý Các tổ chức NGO nước ngoài, đơn đăng ký bao gồm:
- 01 đơn đăng ký cấp giấy chứng nhận hoạt động;
- 01 bản sao của Hiến chương và 01 bản sao của tài liệu chứng minh về tư cách pháp nhân của tổ chức NGO nước ngoài;
- 01 thống kê chi tiết về các chương trình, dự án và các hoạt động không phải dự án dự kiến được thực hiện tại Việt Nam trong vòng 3 năm;
- 01 đơn đăng ký phê duyệt Đại diện bao gồm các tài liệu sau đây:
- Quyết định về bổ nhiệm;
- Tiểu sử;
- Lý lịch tư pháp;
- 01 bản sao hộ chiếu còn hiệu lực trong trường hợp người được phê duyệt là Đại diện là người nước ngoài;
- hoặc 01 bản sao hộ chiếu hoặc thẻ căn cước công dân còn hiệu lực trong trường hợp người được bổ nhiệm là người Việt Nam.
Lưu ý: Các tài liệu bằng ngoại ngữ trong đơn đăng ký trên phải được xác thực bằng lãnh sự và kèm theo bản dịch tiếng Việt theo quy định của Luật Việt Nam, trừ trường hợp được miễn khỏi việc xác thực lãnh sự theo các hiệp định quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc theo nguyên tắc tương ứng.
3.2. Thủ tục cấp Giấy chứng nhận Đăng ký Hoạt động
- Nhận đơn đăng ký: 2 ngày làm việc.
- Tư vấn các Bộ – Ngành, Cơ quan trình đội ngũ Bộ trình đội ngũ chuyên trách về quản lý Nhà nước trong các lĩnh vực mà tổ chức NGO nước ngoài đã đăng ký hoạt động liên quan đến: 2 ngày làm việc.
- Các Cơ quan đã tư vấn ở trên phản hồi: 10 ngày làm việc.
- Chuyển đơn đăng ký của tổ chức NGO nước ngoài và ý kiến của các Cơ quan liên quan đến Bộ Ngoại giao để thẩm định: 2 ngày làm việc.
- Bộ Ngoại giao thẩm định đơn đăng ký, quyết định việc cấp Giấy chứng nhận Đăng ký Hoạt động và trình kết quả cho Ủy ban Quản lý Các tổ chức NGO nước ngoài: 10 ngày làm việc.
- Ủy ban Quản lý Các tổ chức NGO nước ngoài chuyển Giấy chứng nhận hoạt động cho tổ chức phi chính phủ nước ngoài qua bưu điện hoặc trực tiếp.
- Nếu đơn đăng ký không được chấp thuận, Ủy ban về Các tổ chức phi chính phủ nước ngoài sẽ thông báo bằng văn bản để nêu rõ lý do: 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn của tổ chức NGO nước ngoài.
3.3 Lưu ý về việc thẩm định đơn đăng ký
Thẩm định sẽ được tiến hành dưới hình thức tóm tắt ý kiến bằng văn bản hoặc tổ chức hội nghị thẩm định về các nội dung sau:
- Tính hợp pháp và đầy đủ;
- Sự phù hợp của mục tiêu và nguyên tắc hoạt động của tổ chức NGO nước ngoài với hướng dẫn và chính sách của Việt Nam cũng như mục tiêu cụ thể về phát triển của các cơ quan trung ương và địa phương;
- Tình trạng pháp lý và quy trình hoạt động của tổ chức NGO nước ngoài;
- Tính cá nhân, lý lịch của Đại diện;
- Hiệu quả và tác động lên phát triển kinh tế – xã hội, an ninh và trật tự xã hội của hoạt động của tổ chức NGO nước ngoài.
4. Sự thay đổi chính của Nghị định 58/2022 so với Nghị định 12/2012
4.1. Rút ngắn thời hạn xử lý thủ tục cấp và gia hạn giấy chứng nhận đăng ký hoạt động của NGO nước ngoài
Nghị định 58/2022 đơn giản hóa và rút ngắn thời gian xử lý việc cấp Giấy chứng nhận Đăng ký hoạt động xuống còn 30 ngày làm việc, thời hạn xử lý thủ tục sửa đổi, bổ sung và cấp lại xuống còn 25 ngày làm việc, giảm đáng kể 45 và 30 ngày làm việc so với quy định trong Nghị định 12/2012.
4.2. Bổ sung quy định yêu cầu NGO nước ngoài mở và sử dụng tài khoản tại các ngân hàng thương mại
Nghị định 58/2022 bổ sung quy định yêu cầu tổ chức NGO nước ngoài phải mở và sử dụng tài khoản tại các ngân hàng thương mại hoặc các chi nhánh của ngân hàng nước ngoài được ủy quyền hoạt động tại Việt Nam; tất cả các hoạt động chuyển tiền, nhận tiền và chi tiêu tiền cho các chương trình, dự án và các hoạt động không phải dự án phải được thực hiện thông qua tài khoản ngân hàng, tạo ra công cụ quản lý tài chính và đảm bảo sự minh bạch và trong sạch.
