8 tiêu chí phân biệt giữa văn phòng đại diện và chi nhánh tại Việt Nam

Bài Viết Chuyên Môn Tư Vấn Đầu Tư

23/06/2023

Mới đây, theo báo cáo đầu tư 2021 của Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và phát triển (UNCTAD) xếp hạng Việt Nam lọt top 20 nước thu hút FDI nhất thế giới. Để mở rộng kinh doanh vào Việt Nam, các nhà đầu tư có thể thành lập các đơn vị phụ thuộc để thăm dò thị trường ở bước đầu trước khi thành lập các pháp nhân độc lập tại Việt Nam. Các đơn vị phụ thuộc thường phải chịu ít các nghĩa vụ hơn các pháp nhân độc lập.

Hiện nay có hai loại đơn vị phụ thuộc mà thương nhân nước ngoài có thể cân nhắc là văn phòng đại diện và chi nhánh. Để có cơ sở cho việc lựa chọn, ở bài viết này, chúng tôi sẽ so sánh sự khác biệt cơ bản của hai loại hình này, cụ thể như sau:

Tiêu chí	Văn phòng đại diện	Chi nhánh
Cơ quan cấp phép	Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương	Bộ Công Thương
Chức năng	Tìm hiểu thị trường và thực hiện một số hoạt động xúc tiến thương mại.	Thực hiện các hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động thương mại phù hợp
Chủ thể ký kết hợp đồng kinh doanh	Thương nhân ở nước ngoài là chủ thể ký kết hợp đồng	Tự giao kết hợp đồng với các đối tác
Thuế	Kê khai, đóng thuế thu nhập cá nhân thay cho người lao động làm việc tại VPĐD.	Thuế thu nhập doanh nghiệp; Thuế giá trị gia tăng; Thuế môn bài; Thuế xuất nhập khẩu (nếu có); Thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có) Thuế thu nhập cá nhân nộp thay cho người lao động.
Lợi nhuận	Không được thực hiện hoạt động sinh lợi trực tiếp tại Việt Nam	Được quyền thực hiện các hoạt động sinh lợi, lợi nhuận thu được sẽ được phép chuyển ra nước ngoài
Thời hạn hoạt động theo giấy phép	Tối đa 05 năm nhưng không vượt quá thời hạn còn lại của Giấy đăng ký kinh doanh hoặc giấy tờ có giá trị tương đương của thương nhân nước ngoài trong trường hợp giấy tờ đó có quy định về thời hạn.
Điều kiện thành lập	Thương nhân nước ngoài được thành lập theo quy định của pháp luật quốc gia tham gia điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc được pháp luật các quốc gia này công nhận; Thương nhân nước ngoài đã hoạt động ít nhất 01 năm, kể từ ngày được thành lập; Trong trường hợp Giấy đăng ký kinh doanh hoặc giấy tờ có giá trị tương đương của thương nhân nước ngoài có quy định thời hạn hoạt động thì thời hạn đó phải còn ít nhất là 01 năm tính từ ngày nộp hồ sơ; Nội dung hoạt động của Văn phòng đại diện phải phù hợp với cam kết của Việt Nam trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; Trường hợp nội dung hoạt động của Văn phòng đại diện không phù hợp với cam kết của Việt Nam hoặc thương nhân nước ngoài không thuộc quốc gia, vùng lãnh thổ tham gia điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, việc thành lập Văn phòng đại diện phải được sự chấp thuận của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ quản lý chuyên ngành.	Thương nhân nước ngoài được thành lập theo quy định của pháp luật quốc gia tham gia điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc được pháp luật các quốc gia này công nhận; Thương nhân nước ngoài đã hoạt động ít nhất 05 năm, kể từ ngày được thành lập; Trong trường hợp Giấy đăng ký kinh doanh hoặc giấy tờ có giá trị tương đương của thương nhân nước ngoài có quy định thời hạn hoạt động thì thời hạn đó phải còn ít nhất là 01 năm tính từ ngày nộp hồ sơ; Nội dung hoạt động của Chi nhánh phải phù hợp với cam kết mở cửa thị trường của Việt Nam trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và phù hợp với ngành nghề kinh doanh của thương nhân nước ngoài; Trường hợp nội dung hoạt động của Chi nhánh không phù hợp với cam kết của Việt Nam hoặc thương nhân nước ngoài không thuộc quốc gia, vùng lãnh thổ tham gia điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, việc thành lập Chi nhánh phải được sự chấp thuận của Bộ trưởng Bộ quản lý chuyên ngành.
Người đứng đầu	Người đứng đầu Văn phòng đại diện không được kiêm nhiệm các chức vụ sau: Người đứng đầu Chi nhánh của cùng một thương nhân nước ngoài; Người đứng đầu Chi nhánh của thương nhân nước ngoài khác; Người đại diện theo pháp luật của thương nhân nước ngoài đó hoặc thương nhân nước ngoài khác; Người đại diện theo pháp luật của tổ chức kinh tế được thành lập theo quy định pháp luật Việt Nam.	Người đứng đầu Chi nhánh không được kiêm nhiệm các chức vụ sau: Người đứng đầu Văn phòng đại diện của một thương nhân nước ngoài khác; Người đứng đầu Văn phòng đại diện của cùng một thương nhân nước ngoài; Người đại diện theo pháp luật của tổ chức kinh tế được thành lập theo quy định pháp luật Việt Nam.

Với doanh nghiệp đã thành lập theo pháp luật Việt Nam việc mở rộng phạm vi hoạt động thông qua việc thành lập văn phòng đại diện hoặc chi nhánh sẽ là một thủ tục đơn giản, tuy nhiên với thương nhân nước ngoài thì thủ tục thành lập sẽ phức tạp hơn, đặc biệt là mô hình chi nhánh. Mô hình chi nhánh của thương nhân nước ngoài sẽ phải được sự chấp thuận của Bộ Công thương cùng với điều kiện khá chặt chẽ về năng lực của thương nhân, do đó thông thường việc thành lập chi nhánh sẽ mất khá nhiều thời gian của thương nhân.

Hiện tại để thực hiện được hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, bên cạnh lựa chọn mô hình chi nhánh thì việc thành lập một doanh nghiệp tại Việt Nam đang được các doanh nghiệp nước ngoài ưu tiên lựa chọn bởi sự thuận lợi của phương thức này, trong đó phải nói đến việc chỉ một số ngành nghề mà doanh nghiệp hoạt động phải xin ý kiến Bộ Công thương mà không phải mọi trường hợp như hình thức chi nhánh.