Nhật Bản từ lâu đã trở thành đối tác chiến lược của Việt Nam, nhận được nhiều ưu đãi đầu tư với nguồn vốn FDI khổng lồ đổ vào các ngành mũi nhọn. Hiện tại, FDI của Nhật Bản đang đứng trong top 3 nguồn lực lớn nhất đầu tư vào Việt Nam.
Theo báo cáo nhanh của Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam về tình hình thu hút vốn đầu tư nước ngoài đến tháng 2/2024, có 48 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đầu tư vào Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2024[1]. Sau Singapore và Hồng Kông, FDI của Nhật Bản hiện đang nổi bật với số lượng dự án và vốn đầu tư đa dạng vào Việt Nam. Chính phủ Việt Nam cũng đã có nhiều chương trình ưu đãi dành cho những cá nhân/ doanh nghiệp đến từ xứ sở hoa anh đào này.
Tuy nhiên, việc điều chỉnh các quy định đầu tư của Việt Nam có thể là thách thức đối với các NĐT Nhật Bản. Dưới đây là 8 lưu ý quan trọng khi Nhật Bản đầu tư FDI vào Việt Nam.
1. Nghiên cứu thị trường
Mặc dù thị trường Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển, NĐT Nhật Bản vẫn cần nghiên cứu thị trường thật kĩ trước khi triển khai thực hiện. Việc nghiên cứu này sẽ giúp nguồn lực FDI của Nhật Bản vào Việt Nam được tối ưu hơn. Kết hợp với xác định nhu cầu thị trường của ngành nghề mục tiêu, sẽ có thể phác họa chiến lược kinh doanh hiệu quả.
Bên cạnh dân số trẻ và chi phí lao động thấp, lợi ích vùng kinh tế năng động, nằm ở cửa ngõ thương mại đã giúp thu hút nguồn vốn FDI của Nhật Bản vào Việt Nam. Tuy nhiên, rào cản văn hóa và đặc điểm độc đáo trong kinh doanh, chính trị, cơ sở hạ tầng,… sẽ là trở ngại khiến các nhà đầu tư Nhật Bản khó tận dụng hết tiềm năng thị trường nếu không có sự nghiên cứu kỹ lưỡng.
2. Hình thức đầu tư
Nhà đầu tư Nhật Bản có thể lựa chọn các hình thức đầu tư khác nhau tại Việt Nam tùy theo chiến lược và mục tiêu kinh doanh của mình. Theo đó, NĐT có thể cân nhắc đến các hình thức phổ biến như:
- Thành lập tổ chức kinh tế tại Việt Nam
- Liên doanh với các đối tác trong nước
- Đầu tư theo hợp đồng hợp tác kinh doanh
- Xây dựng – vận hành- chuyển giao dự án.
3. Xác định vốn và cam kết góp vốn
Vốn và tài chính gần như là vấn đề quan trọng nhất khi NĐT Nhật Bản đầu tư FDI tại Việt Nam. Liên quan đến vốn đầu tư và vốn điều lệ khi hoạt động kinh doanh (HĐKD), cần lưu ý những vấn đề sau:
- Lộ trình góp vốn, cũng như tuân thủ đúng các quy định liên quan đến việc góp vốn theo quy định của pháp luật Việt Nam.
- Các trường hợp vi phạm tiến độ góp vốn theo cam kết tránh bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định xử phạt.
4. Lên kế hoạch sử dụng nguồn nhân lực
Tùy theo tính chất ngành nghề kinh doanh của mình tại Việt Nam mà NĐT Nhật Bản cần xác định số lượng và loại hình nhân lực cần thiết. Điều này bao gồm:
- Các vị trí công việc cần tuyển dụng, kỹ năng và kinh nghiệm yêu cầu cho từng vị trí.
- Tuyển dụng, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực trong nước theo khuyến khích của Chính phủ Việt Nam nhằm tạo công ăn việc làm cho người lao động.
Lẽ đó, NĐT cần lên kế hoạch nhân sự từ trước khi thực hiện HĐKD để đảm bảo được chất lượng, số lượng người lao động cần tuyển, đáp ứng được kế hoạch đã đặt ra.
5. Ưu đãi đầu tư
Hiện nay, Việt Nam đã đưa ra nhiều ưu đãi đầu tư khác nhau để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài bao gồm Nhật Bản, chẳng hạn như:
- Ưu đãi về thuế
- Ưu đãi sử dụng đất
- Ưu đãi khi đầu tư vào một số lĩnh vực hoặc khu vực nhất định.
NĐT Nhật Bản cũng cần lưu ý các thu nhập chịu thuế phát sinh khi kinh doanh tại Việt Nam. Các khoản thu nhập này hiện đang được điều chỉnh bởi:
- Pháp luật Việt Nam
- Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và Nhật Bản.
6. Quy định cụ thể theo ngành nghề kinh doanh
Ngoài việc đáp ứng điều kiện về hạn chế tiếp cận thị trường đối với một số ngành nghề kinh doanh, cần lưu ý rằng Nhật Bản và Việt Nam đều là thành viên của các tổ chức:
- Thương mại thế giới (WTO)
- Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện ASEAN – Nhật Bản (AJCEP)
- Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương toàn diện và tiến bộ (CPTPP)
- Hiệp định đối tác toàn diện khu vực (RCEP)…
Do vậy, dựa trên nội dung thỏa thuận của các hiệp định này, Việt Nam sẽ có những quy định về việc tiếp cận thị trường một số ngành nghề kinh doanh đặc thù đối với NĐT Nhật Bản.
Mặt khác, cần lưu ý đến các quy định về pháp luật chuyên ngành tương ứng với từng ngành nghề. Chẳng hạn như ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông, cho thuê lao động… sẽ có các yêu cầu đặc thù và quy định chuyên ngành.
7. Tuân thủ chế độ báo cáo
NĐT Nhật Bản cũng cần lưu ý các nghĩa vụ phát sinh theo chu kỳ (tháng, quý, năm) như chế độ báo cáo tình hình hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp,…Nội dung báo cáo sẽ tập trung vào:
- Tình hình sử dụng vốn đầu tư
- Kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh
- Thông tin về người lao động
- Các nghĩa vụ của doanh nghiệp với ngân sách nhà nước
- Tình hình xử lý bảo vệ môi trường
- Các chỉ tiêu theo từng lĩnh vực hoạt động.
8. Giải quyết tranh chấp
Tiếp cận hệ thống pháp luật Việt Nam được xem là thử thách đối với NĐT Nhật Bản. Về nguyên tắc, pháp luật Việt Nam sẽ chi phối hầu hết các hoạt động kinh doanh của các NĐT Nhật Bản tại Việt Nam. Do đó, việc tuân thủ sẽ chỉ được đảm bảo khi NĐT có thể tiếp cận và nắm rõ các quy định pháp luật cũng như mức độ trách nhiệm và nghĩa vụ của mình.
Bên cạnh đó, NĐT Nhật Bản cũng cần phải:
- Làm quen dần với hệ thống pháp luật cũng như cơ chế giải quyết tranh chấp tại Việt Nam, bao gồm trọng tài hay tòa án.
- Tìm kiếm sự tư vấn và hỗ trợ pháp lý để giải quyết mọi tranh chấp tiềm ẩn có thể phát sinh trước, trong và sau quá trình đầu tư.
9. Kết luận
Bằng việc nghiên cứu chuyên sâu, hiểu rõ, tuân thủ các quy định liên quan cũng như hỗ trợ chuyên môn về pháp lý, các NĐT Nhật Bản vẫn có thể đẩy mạnh FDI vào Việt Nam. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng một lộ trình rõ ràng dựa trên các lưu ý nêu trên sẽ giúp các NĐT phòng tránh được nhiều thứ. Thứ nhất là những rủi ro không đáng có. Thứ hai sẽ dễ dàng được chấp thuận, cấp phép từ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khi thực hiện FDI tại Việt Nam.
Doanh nghiệp là NĐT Nhật Bản đang có kế hoạch đầu tư FDI vào Việt Nam và muốn nắm bắt xu hướng đầu tư? Công ty Luật PLF chuyên hỗ trợ đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam. Hãy để chúng tôi tận dụng chuyên môn của mình để thúc đẩy thành công đầu tư trực tiếp nước ngoài của bạn tại Việt Nam. Liên hệ để được Tư Vấn Miễn Phí 30 Phút Ban Đầu và khám phá tình hình đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam.
