Việc chấm dứt dự án đầu tư là một bước ngoặt quan trọng trong hoạt động kinh doanh, có thể xuất phát từ nguyên nhân chủ quan hoặc nguyên nhân khách quan. Dù nguyên nhân là gì, quá trình này luôn đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tuân thủ các quy định pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và giảm thiểu rủi ro pháp lý. Trong bài viết này, PLF sẽ điểm qua những lưu ý pháp lý cần thiết để nhà đầu tư nắm rõ khi chấm dứt dự án đầu tư.
1. Các trường hợp chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư
Theo Luật Đầu tư 2020 (“Luật đầu tư”) và các văn bản hướng dẫn có liên quan, có hai nhóm căn cứ chính để chấm dứt hoạt động dự án đầu tư:
a. Chấm dứt theo quyết định của nhà đầu tư
Nhà đầu tư có quyền quyết định chấm dứt dự án trong các trường hợp sau:
-
- Nhà đầu tư quyết định chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư;
- Theo các điều kiện chấm dứt hoạt động được quy định trong hợp đồng, điều lệ doanh nghiệp;
- Hết thời hạn hoạt động của dự án đầu tư.
b. Chấm dứt theo quyết định của Cơ quan đăng ký đầu tư
Cơ quan đăng ký đầu tư có thể quyết định chấm dứt hoặc chấm dứt một phần hoạt động của dự án đầu tư trong các trường hợp sau:
-
- Dự án đầu tư đã bị ngừng hoạt động theo các trường hợp quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 47 của Luật Đầu tư mà nhà đầu tư không có khả năng khắc phục điều kiện ngừng hoạt động;
- Nhà đầu tư không được tiếp tục sử dụng địa điểm đầu tư và không thực hiện thủ tục điều chỉnh địa điểm đầu tư trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày không được tiếp tục sử dụng địa điểm đầu tư; hoặc dự án đầu tư thuộc trường hợp bị thu hồi đất do không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng theo quy định của pháp luật về đất đai;
- Dự án đầu tư đã ngừng hoạt động và hết thời hạn 12 tháng kể từ ngày ngừng hoạt động, Cơ quan đăng ký đầu tư không liên lạc được với nhà đầu tư hoặc đại diện hợp pháp của nhà đầu tư;
- Nhà đầu tư không ký quỹ hoặc không có bảo lãnh nghĩa vụ ký quỹ theo quy định của pháp luật đối với dự án đầu tư thuộc diện bảo đảm thực hiện dự án đầu tư;
- Nhà đầu tư thực hiện hoạt động đầu tư trên cơ sở giao dịch dân sự giả tạo theo quy định của pháp luật về dân sự;
- Theo bản án, quyết định của Tòa án, phán quyết trọng tài.
2. Các lưu ý quan trọng khi chấm dứt dự án đầu tư
Nhà đầu tư cần lưu ý các vấn đề quan trọng sau đây để đảm bảo quy trình chấm dứt dự án đầu tư diễn ra thuận lợi và giảm thiểu rủi ro:
a. Hoàn tất các báo cáo đầu tư theo quy định
Trước khi chấm dứt hoạt động dự án đầu tư, nhà đầu tư phải hoàn thiện đầy đủ các báo cáo đầu tư theo quy định của pháp luật. Các báo cáo này bao gồm báo cáo định kỳ của tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư hằng quý, hằng năm và báo cáo về giám sát, đánh giá đầu tư định kỳ 6 tháng, 1 năm.
Nhà đầu tư cần lưu ý thực hiện báo cáo đúng hạn và đầy đủ theo các yêu cầu tại Luật Đầu tư và các văn bản hướng dẫn liên quan. Điều này giúp Cơ quan đăng ký đầu tư nắm rõ tình trạng dự án trước khi phê duyệt chấm dứt. Nếu không hoàn tất nghĩa vụ này, nhà đầu tư có thể đối mặt với các hậu quả pháp lý như bị phạt hành chính hoặc bị từ chối phê duyệt chấm dứt hoạt động.
b. Thực hiện đúng quy trình gửi quyết định hoặc thông báo chấm dứt hoạt động
Nhà đầu tư cần thông báo chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư trong vòng 15 ngày, theo nội dung sau:
-
- Trường hợp tự quyết định chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư, nhà đầu tư gửi quyết định chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư nêu trên cho Cơ quan đăng ký đầu tư trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày quyết định, kèm theo Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (nếu có); hoặc
- Trường hợp chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư theo các điều kiện quy định trong hợp đồng, điều lệ doanh nghiệp hoặc hết thời hạn hoạt động của dự án đầu tư, nhà đầu tư cần thông báo và nộp lại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (nếu có) cho Cơ quan đăng ký đầu tư trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư kèm theo bản sao tài liệu ghi nhận việc chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư. Nếu không thực hiện, Cơ quan đăng ký đầu tư sẽ chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư theo quy định của pháp luật.
Lưu ý: Đối với dự án đầu tư thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, Cơ quan đăng ký đầu tư chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư sau khi có ý kiến của cơ quan chấp thuận chủ trương đầu tư.
c. Thanh lý dự án đầu tư
Sau khi dự án đầu tư chấm dứt hoạt động, nhà đầu tư cần thực hiện thanh lý dự án đầu tư, bao gồm:
-
- Nhà đầu tư tự thanh lý dự án đầu tư theo quy định của pháp luật về thanh lý tài sản (không áp dụng với tài sản là bất động sản);
- Đối với dự án đầu tư được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất thì việc xử lý quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất được thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật có liên quan. Trong trường hợp này, nhà đầu tư nên làm việc với cơ quan quản lý đất đai có thẩm quyền để đảm bảo tài sản được xử lý theo đúng pháp luật.
- Trong quá trình thanh lý dự án đầu tư, nếu nhà đầu tư là tổ chức kinh tế bị giải thể hoặc lâm vào tình trạng phá sản thì việc thanh lý dự án đầu tư thực hiện theo quy định của pháp luật về giải thể, phá sản tổ chức kinh tế.
d. Rà soát, hoàn tất các cam kết, nghĩa vụ theo hợp đồng
Nhà đầu tư cần xem xét lại tất cả các cam kết và nghĩa vụ trong hợp đồng trước khi chấm dứt dự án nhằm đảm bảo không vi phạm các thoả thuận đã ký kết. Việc kiểm tra không chỉ bao gồm các điều khoản trong hợp đồng đầu tư, thương mại mà còn cả các hợp đồng phụ liên quan như hợp đồng cung cấp dịch vụ hoặc hợp đồng với các bên thứ ba. Đồng thời, nhà đầu tư cần thực hiện việc thông báo và xử lý dứt điểm các hợp đồng, thỏa thuận, nghĩa vụ với bên thứ ba và các cơ quan nhà nước để tránh các tranh chấp hoặc trách nhiệm phát sinh sau khi chấm dứt dự án. Ngoài ra, các quy định liên quan trong điều lệ doanh nghiệp cũng cần được tuân thủ nghiêm ngặt để tránh bị truy cứu trách nhiệm sau khi dự án kết thúc.
e. Hệ quả khi chấm dứt một phần hoạt động dự án đầu tư
Trường hợp nhà đầu tư hoặc Cơ quan đăng ký đầu tư quyết định chấm dứt một phần hoạt động của dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư, nhà đầu tư được tiếp tục thực hiện phần dự án không bị chấm dứt hoạt động, đồng thời thực hiện thủ tục điều chỉnh dự án đầu tư theo quy định tương ứng.
f. Hệ quả khi chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư đồng thời chấm dứt hoạt động của tổ chức kinh tế
Trường hợp chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư đồng thời chấm dứt hoạt động của tổ chức kinh tế thì dự án đầu tư chấm dứt hoạt động tương tự nội dung đã nêu trong bài viết này và nhà đầu tư thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động của tổ chức kinh tế theo quy định của pháp luật tương ứng với từng loại hình tổ chức kinh tế.
Điều quan trọng cần lưu ý là việc chấm dứt dự án đồng thời tổ chức kinh tế sẽ không miễn trừ nghĩa vụ tài chính hoặc nợ thuế còn lại. Nhà đầu tư nên rà soát và hoàn tất các nghĩa vụ tài chính với cơ quan thuế và cơ quan quản lý khác để tránh bị truy thu hoặc xử phạt. Đặc biệt, các dự án có liên quan đến thuế nhà thầu hoặc thuế đất cần được lưu ý kỹ để tránh xung đột sau này.
Ngoài ra, nhà đầu tư cũng nên quan tâm đến tác động đối với người lao động. Việc phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước về lao động có thẩm quyền để thực hiện các chế độ trợ cấp hoặc các chế độ nghỉ việc phù hợp theo quy định không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc, mà còn là biện pháp bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động, tránh các tranh chấp có thể xảy ra trong tương lai.
Chấm dứt dự án đầu tư là một quá trình phức tạp và đòi hỏi nhà đầu tư phải tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp lý và hoàn thành các nghĩa vụ liên quan. Thông qua bài viết này, PLF hy vọng rằng đã mang lại cho nhà đầu tư những thông tin hữu ích, giúp nhà đầu tư có thể chủ động bảo vệ quyền lợi, đồng thời giảm thiểu rủi ro pháp lý có thể phát sinh, và chuẩn bị kỹ lưỡng cho quá trình chấm dứt dự án trong mọi tình huống. Sự chuẩn bị này không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn góp phần bảo vệ uy tín của doanh nghiệp trên thị trường.
Thời gian viết bài: 8/09/2025.
