Phát hành trái phiếu quốc tế – một công cụ nợ trên thị trường quốc tế của bên đi vay (doanh nghiệp Việt Nam) cho bên cho vay (tổ chức, cá nhân nước ngoài không cư trú tại Việt Nam) là khoản vay vốn nước ngoài theo pháp luật Việt Nam và ngày càng trở nên phổ biến.
1. Tính chất của khoản vay vốn nước ngoài thông qua phát hành trái phiếu quốc tế
Khoản vay vốn thông qua phát hành trái phiếu do bên đi vay phát hành ngoài lãnh thổ Việt Nam cho bên cho vay là người không cư trú hay còn gọi là trái phiếu quốc tế được xem là khoản vay vốn nước ngoài không được Chính phủ Việt Nam bảo lãnh. Theo khoản 16 Điều 2 Nghị định 53/2009/NĐ-CP thì trái phiếu quốc tế là chứng chỉ vay nợ có mệnh giá, có thời hạn, có lãi, do Chính phủ hoặc các doanh nghiệp của Việt Nam phát hành để vay vốn trên thị trường tài chính quốc tế phục vụ cho nhu cầu đầu tư phát triển kinh tế.
Hình thức vay vốn nước ngoài này là một lựa chọn thay thế cho các khoản vay tại các tổ chức tín dụng (ngân hàng, công ty tài chính) được cấp phép hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam hoặc doanh nghiệp, cá nhân Việt Nam khác.
Theo đó:
- Loại trái phiếu quốc tế được phát hành gồm: Trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền, trái phiếu không chuyển đổi.
- Bên đi vay: Các công ty cổ phần và công ty TNHH thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam.
- Bên cho vay: là tổ chức, cá nhân nước ngoài không cư trú tại Việt Nam.
- Nguyên tắc thực hiện: Tự vay, tự trả, tự chịu trách nhiệm về tính xác thực, trung thực của mục đích vay vốn nước ngoài và hiệu quả sử dụng vốn huy động được từ phát hành trái phiếu quốc tế.
Việc vay vốn bằng hình thức phát hành công cụ nợ là trái phiếu ngoài lãnh thổ Việt Nam cho bên cho vay sẽ phải đáp ứng các điều kiện cụ thể trong đó có điều kiện hạn mức phát hành phải nằm trong tổng hạn mức vay thương mại nước ngoài của Việt Nam. Điều này nhằm đảm bảo tổng nợ nước ngoài của quốc gia nằm trong tầm kiểm soát của Chính Phủ do có ảnh hưởng đến các chỉ số kinh tế của quốc gia.
Như vậy, bản chất của phát hành trái phiếu quốc tế là một hình thức vay vốn nước ngoài. Do đó, doanh nghiệp lưu ý không dùng trái phiếu quốc tế phát hành như một tài sản bảo đảm cho một khoản vay vốn nước ngoài.
2. Cơ sở để xác nhận đăng ký khoản vay thông qua phát hành trái phiếu quốc tế
Khi thực hiện vay vốn nước ngoài thông qua phát hành trái phiếu quốc tế, bên đi vay phải lập và nộp hồ sơ đăng ký khoản phát hành trái phiếu quốc tế gửi đến Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thông qua một trong các cách thức sau: (i) Cổng dịch vụ công quốc gia, (ii) Cổng dịch vụ công Ngân hàng Nhà nước, (iii) Nộp trực tiếp tại Bộ phận Một cửa của Ngân hàng Nhà nước hoặc (iv) Qua đường bưu điện.
Hồ sơ đăng ký khoản phát hành trái phiếu quốc tế gồm:
- Đơn đăng ký khoản phát hành trái phiếu quốc tế theo mẫu đính kèm Thông tư 10/2022/TT-NHNN;
- Hồ sơ pháp lý của tổ chức phát hành bao gồm: Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy phép thành lập hoặc Giấy chứng nhận đầu tư và các văn bản sửa đổi (nếu có);
- Bản chính hoặc bản sao phương án phát hành trái phiếu quốc tế đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đáp ứng quy định hiện hành về điều kiện chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế;
- Bản chính hoặc bản sao văn bản phê duyệt phương án phát hành trái phiếu quốc tế của cấp có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp, pháp luật về doanh nghiệp và điều lệ của tổ chức phát hành;
- Bản sao văn bản chấp thuận của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước về việc chào bán trái phiếu ra thị trường quốc tế (áp dụng đối với tổ chức phát hành là công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán);
- Bản sao tiếng nước ngoài và bản dịch tiếng Việt các hợp đồng hoặc thỏa thuận khác (nếu có) mà tổ chức phát hành ký với bên nước ngoài ràng buộc nghĩa vụ trả phí liên quan đến khoản phát hành; và
- Một số văn bản khác theo yêu cầu trong quá trình thực hiện thủ tục.
Cơ sở để Ngân hàng Nhà nước xem xét và xác nhận đăng ký khoản phát hành trái phiếu quốc tế là:
- Giá trị khoản phát hành trái phiếu quốc tế nằm trong tổng hạn mức vay thương mại nước ngoài tự vay, tự trả hàng năm do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt;
- Tổ chức phát hành (bên đi vay) tuân thủ và đáp ứng đầy đủ các quy định hiện hành về điều kiện vay nước ngoài, quản lý ngoại hối đối với hoạt động vay, trả nợ nước ngoài không được Chính phủ bảo lãnh, các quy định hiện hành của pháp luật về chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế.
3. Kết luận
Như vậy, phát hành trái phiếu quốc tế là một khoản vay nước ngoài không được Chính Phủ Việt Nam bảo lãnh theo nguyên tắc tự vay, tự trả, đồng thời cần tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện, nguyên tắc khác được pháp luật quy định nhằm đảm bảo tính an toàn và hạn chế tối thiểu các tác động tiêu cực đến nền kinh tế quốc gia.
