7 điều kiện áp dụng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trong đầu tư tại Việt Nam

Bài Viết Chuyên Môn Tuân Thủ Doanh Nghiệp

16/11/2023

Ưu đãi về thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp luôn là mối quan tâm của tất các các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh để giảm thiểu số thuế phải nộp, đồng thời gia tăng lợi nhuận sau thuế. Thông thường các doanh nghiệp sẽ bị áp dụng mức thuế suất phổ thông thuế thu nhập doanh nghiệp (“TNDN”) là 20% trên tổng thu nhập chịu thuế TNDN. Với mức thuế suất này, doanh nghiệp phải trích nộp một số tiền thuế khá lớn vào ngân sách nhà nước, ảnh hưởng đến lợi nhuận sau thuế và các kế hoạch hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Do đó, các doanh nghiệp luôn mong muốn tìm kiếm các giải pháp để giảm thuế suất nhưng vẫn đảm bảo tính tuân thủ. Là một công cụ quản lý, Nhà nước Việt Nam sử dụng các chính sách về thuế để điều tiết nền kinh tế, duy trì sự cân bằng giữa các ngành nghề và giữa các địa phương.

Một số điều kiện áp dụng ưu đãi TNDN theo Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC như sau:

1. Tuân thủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế TNDN theo kê khai

Theo pháp luật thuế, tuân thủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ và nộp TNDN là nghĩa vụ và trách nhiệm của doanh nghiệp. Do đó, điều kiện đầu tiên để một doanh nghiệp được hưởng ưu đãi về thuế TNDN là phải tuân thủ nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.

2. Tuân thủ việc kê khai thu nhập chịu thuế TNDN tách bạch

Theo đó, trong thời gian đang được hưởng ưu đãi TNDN nếu doanh nghiệp thực hiện nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh thì doanh nghiệp phải tính riêng thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh được hưởng ưu đãi TNDN (bao gồm mức thuế suất ưu đãi, mức miễn thuế, giảm thuế) và thu nhập từ hoạt động kinh doanh không được hưởng ưu đãi thuế để kê khai nộp thuế riêng.

Trường hợp trong kỳ tính thuế, doanh nghiệp không tính riêng thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh được hưởng ưu đãi thuế và thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh không được hưởng ưu đãi thuế thì phần thu nhập của hoạt động sản xuất kinh doanh ưu đãi thuế xác định bằng:

Tổng thu nhập của hoạt động sản xuất kinh doanh= Tổng thu nhập tính thuế (x) ( Tổng tỷ lệ phần trăm doanh thu hoặc chi phí được trừ của hoạt động sản xuất kinh doanh ưu đãi thuế so với tổng doanh thu hoặc tổng chi phí được trừ của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế).

Trường hợp có khoản doanh thu hoặc chi phí được trừ không thể hạch toán riêng được thì khoản doanh thu hoặc chi phí được trừ đó xác định theo tỷ lệ giữa doanh thu hoặc chi phí được trừ của hoạt động sản xuất, kinh doanh hưởng ưu đãi thuế trên tổng doanh thu hoặc chi phí được trừ của doanh nghiệp.

3. Các trường hợp không áp dụng ưu đãi TNDN và không áp dụng thuế suất 20% (bao gồm cả doanh nghiệp thuộc diện áp dụng thuế suất 20%)

Đối với các thu nhập:

Từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn;
Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản (trừ thu nhập từ đầu tư kinh doanh nhà ở xã hội;
Từ chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư,
Từ chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác khoáng sản;
Nhận được từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở ngoài Việt Nam;
Từ hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu, khí, tài nguyên quý hiếm khác và thu nhập từ hoạt động khai thác khoáng sản;
Từ kinh doanh dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt theo quy định của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt

4. Doanh nghiệp có dự án đầu tư được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp do đáp ứng điều kiện về lĩnh vực ưu đãi đầu tư, địa bàn ưu đãi đầu tư

Doanh nghiệp có dự án đầu tư được hưởng ưu đãi TNDN do đáp ứng điều kiện về lĩnh vực ưu đãi đầu tư thì các khoản thu nhập từ lĩnh vực ưu đãi đầu tư và các khoản thu nhập như thanh lý phế liệu, phế phẩm của sản phẩm thuộc lĩnh vực được ưu đãi đầu tư, chênh lệch tỷ giá liên quan trực tiếp đến doanh thu, chi phí của lĩnh vực được ưu đãi, lãi tiền gửi ngân hàng không kỳ hạn, các khoản thu nhập có liên quan trực tiếp khác cũng được hưởng ưu đãi TNDN.

Doanh nghiệp có dự án đầu tư được hưởng ưu đãi TNDN do đáp ứng điều kiện ưu đãi về địa bàn (bao gồm cả khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao) thì thu nhập được hưởng ưu đãi TNDN là toàn bộ thu nhập phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh trên địa bàn ưu đãi trừ một số thu nhập theo quy định.

5. Đối với dự án đầu tư mới được hưởng thuế suất TNDN ưu đãi 10%

Các dự án mới được hưởng thuế suất TNDN ưu đãi 10% phải đáp ứng điều kiện sau:

Dự án được cấp Giấy chứng nhận đầu tư lần đầu từ ngày 01/01/2014 và phát sinh doanh thu của dự án đó sau khi được cấp Giấy chứng nhận đầu tư;
Dự án đầu tư trong nước gắn với việc thành lập doanh nghiệp mới có vốn đầu tư dưới 15 tỷ đồng Việt Nam và không thuộc Danh mục lĩnh vực đầu tư có điều kiện được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp từ ngày 01/01/2014;
Dự án đầu tư độc lập với dự án doanh nghiệp đang hoạt động (kể cả trường hợp dự án có vốn đầu tư dưới 15 tỷ đồng Việt Nam và không thuộc Danh mục lĩnh vực đầu tư có điều kiện) có Giấy chứng nhận đầu tư từ ngày 01/01/2014 để thực hiện dự án đầu tư độc lập này.

Dự án đầu tư mới được hưởng ưu đãi TNDN theo quy định phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy phép đầu tư hoặc Giấy chứng nhận đầu tư hoặc được phép đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư.

Cần lưu ý là các dự án đầu tư mới được hưởng ưu đãi TNDN theo diện đầu tư mới không bao gồm các các trường hợp sau:

Dự án đầu tư hình thành từ việc: chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi hình thức doanh nghiệp theo quy định của pháp luật;
Dự án đầu tư hình thành từ việc chuyển đổi chủ sở hữu (bao gồm cả trường hợp thực hiện dự án đầu tư mới nhưng vẫn kế thừa tài sản, địa điểm kinh doanh, ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp cũ để tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh; mua lại dự án đầu tư đang hoạt động).

Doanh nghiệp thành lập hoặc doanh nghiệp có dự án đầu tư từ việc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, chuyển đổi sở hữu, chia, tách, sáp nhập, hợp nhất được kế thừa các ưu đãi về TNDN của doanh nghiệp hoặc dự án đầu tư trước khi chuyển đổi, chia, tách, sáp nhập, hợp nhất trong thời gian còn lại nếu tiếp tục đáp ứng các điều kiện ưu đãi TNDN.

Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xã hội hóa được thành lập do chuyển đổi loại hình doanh nghiệp theo quy định của pháp luật đáp ứng tiêu chí về cơ sở xã hội hóa theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ mà doanh nghiệp trước khi chuyển đổi chưa được hưởng ưu đãi TNDN theo lĩnh vực ưu đãi thuế thì được hưởng ưu đãi thuế như dự án đầu tư mới kể từ khi chuyển đổi.

6. Đối với dự án đầu tư mở rộng

Điều kiện áp dụng ưu đãi TNDN đối với dự án đầu tư mở rộng bao gồm:

Nguyên giá tài sản cố định tăng thêm khi dự án đầu tư hoàn thành đi vào hoạt động đạt tối thiểu từ 20 tỷ đồng đối với dự án đầu tư mở rộng thuộc lĩnh vực hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc từ 10 tỷ đồng đối với các dự án đầu tư mở rộng thực hiện tại các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn;
Tỷ trọng nguyên giá tài sản cố định tăng thêm đạt tối thiểu từ 20% so với tổng nguyên giá tài sản cố định trước khi đầu tư;
Công suất thiết kế khi đầu tư mở rộng tăng thêm tối thiểu từ 20% so với công suất thiết kế theo luận chứng kinh tế kỹ thuật trước khi đầu tư ban đầu.

Ưu đãi thuế quy định tại khoản này không áp dụng đối với các trường hợp đầu tư mở rộng do chia, tách, sáp nhập, chuyển đổi sở hữu (bao gồm cả trường hợp thực hiện dự án đầu tư nhưng vẫn kế thừa tài sản, địa điểm kinh doanh, ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp cũ để tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh), mua lại doanh nghiệp hoặc mua lại dự án đầu tư đang hoạt động.

7. Lựa chọn ưu đãi

Trong cùng một kỳ tính thuế nếu có một khoản thu nhập thuộc diện áp dụng thuế suất TNDN ưu đãi và thời gian miễn thuế, giảm thuế theo nhiều trường hợp khác nhau thì doanh nghiệp tự lựa chọn một trong những trường hợp ưu đãi TNDN có lợi nhất.

Trường hợp trong kỳ tính thuế đầu tiên mà dự án đầu tư của doanh nghiệp (bao gồm cả dự án đầu tư mới, dự án đầu tư mở rộng, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao) có thời gian hoạt động sản xuất, kinh doanh được hưởng ưu đãi thuế dưới 12 (mười hai) tháng, doanh nghiệp được lựa chọn hưởng ưu đãi thuế đối với dự án đầu tư ngay từ kỳ tính thuế đầu tiên đó hoặc đăng ký với cơ quan thuế thời gian bắt đầu được hưởng ưu đãi thuế từ kỳ tính thuế tiếp theo. Trường hợp doanh nghiệp đăng ký thời gian ưu đãi thuế vào kỳ tính thuế tiếp theo thì phải xác định số thuế phải nộp của kỳ tính thuế đầu tiên để nộp vào Ngân sách Nhà nước theo quy định.

Từ các điều kiện trên có thể thấy để được hưởng ưu đãi thuế suất TNDN, doanh nghiệp cần nắm vững rất nhiều quy định của pháp luật liên quan như pháp luật về doanh nghiệp, đầu tư và thuế. Tuy nhiên, doanh nghiệp lưu ý điều kiện tiên quyết để được hưởng các ưu đãi này là phải đảm bảo chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ đầy đủ, thực hiện kê khai thuế theo đúng quy định. Ngoài ra, việc tìm kiếm một đơn vị tư vấn chuyên nghiệp về thuế để hỗ trợ doanh nghiệp cũng là rất cần thiết.