Bức tranh M&A tài chính ngân hàng Việt Nam 2021-2025

“Với mục tiêu cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu, giai đoạn 2021-2025 các hoạt động M&A trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng tại Việt Nam giữa các tổ chức tài chính quốc nội diễn ra khá sôi nổi. Tuy vậy, hoạt động M&A xuyên biên giới trong lĩnh vực này còn nhiều hạn chế với số lượng ít ỏi.”

1. Chính sách của Chính Phủ tác động đến hoạt động M&A tại Việt Nam

Tình hình:

Trong bối cảnh Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung chịu nhiều tác động tiêu cực từ đại dịch Covid -19, tỉ lệ nợ xấu tại các tổ chức tín dụng (“TCTD”) Việt Nam duy trì ở mức cao và không có dấu hiệu suy giảm. Trong khi đó, tỉ lệ an toàn vốn của các TCTD chưa đạt như kỳ vọng.

Chính sách Chính phủ:

Bên cạnh đó, một số TCTD mà cụ thể là một số ngân hàng quốc nội hoạt động kém hiệu quả, gây ra các ảnh hưởng đến nền kinh tế và tâm lý chung của người dân cũng như doanh nghiệp. Trước tình hình đó, Chính phủ đã ban hành Quyết định 689/QĐ-TTg ngày 08/06/2022 về phê duyệt Đề án “cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021 – 2025”. Theo đó, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước khuyến khích hoạt động mua bán, hợp nhất, sáp nhập các TCTD trên cơ sở tự nguyện để gia tăng quy mô, phạm vi hoạt động, khả năng cạnh tranh và tập trung tái cơ cấu các ngân hàng quốc nội yếu kém dưới sự chấp thuận và giám sát của Ngân hàng Nhà nước.

Ngoài ra, Chính phủ tiếp tục tạo điều kiện cho các TCTD nước ngoài hoạt động kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng với các TCTD trong nước; khuyến khích các TCTD nước ngoài tham gia hỗ trợ và xử lý các vấn đề khó khăn, yếu kém của các TCTD trong nước. Các hình thức liên doanh cũng được Chính phủ và Ngân hàng nhà nước khuyến khích.

Những chính sách này thúc đẩy các hoạt động M&A giữa các TCTD quốc nội diễn ra sôi nổi hơn. Tuy vậy, các hoạt động M&A xuyên biên giới trong lĩnh vực này còn nhiều hạn chế với số lượng các thương vụ ít ỏi. Điều này được lý giải có nguyên nhân từ tính đặc thù của hoạt động tín dụng và ý nghĩa của tiền tệ tác động đến đời sống xã hội nói chung và nền kinh tế quốc nội nói riêng.

2. Tập trung sáp nhập các TCTD quốc nội với mục tiêu xử lý nợ xấu và nâng cao năng lực của các TCTD

Hoạt động của các TCTD là hoạt động khá đặc thù và tác động trực tiếp đến nền kinh tế và đời sống xã hội. Bên cạnh đó, cần hiểu thêm rằng công cụ tài chính là một trong số các công cụ quản lý của Nhà nước. Theo đó, các TCTD yếu kém có thể phải thực hiện chuyển giao bắt buộc theo yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước. Các hoạt động chuyển giao này thường diễn ra với các chủ thể là ngân hàng quốc nội.

Dù vậy, Ngân hàng nhà nước cho phép các TCTD nhận chuyển giao được trình phương án nhận chuyển giao các ngân hàng hoạt động kém hiệu quả như trường hợp của Vietcombank có phương án nhận chuyển giao CBBank, hay MBBank nhận chuyển giao OceanBank. Với giao dịch M&A này, một bên là ngân hàng nhận chuyển giao và bên còn lại là ngân hàng thuộc diện chuyển giao bắt buộc dưới sự giám sát của Ngân hàng Nhà nước

3. Mở đường cho M&A xuyên biên giới trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng

M&A xuyên biên giới: Đòn bẩy tăng trưởng cho ngành ngân hàng Việt Nam:

Sự tham gia của các TCTD nước ngoài sẽ là đòn bẩy cho sự phát triển của các TCTD trong nước, đặc biệt là sự gia tăng về quy mô tín dụng, tăng tỉ lệ an toàn vốn và thúc đẩy việc áp dụng công nghệ của các TCTD.

Tiềm năng phát triển của thị trường tài chính tiêu dùng:

Với tiềm năng là một quốc gia đang phát triển có nhiều lợi thế về xuất khẩu, dân số trong độ tuổi lao động chiếm tỉ lệ lớn, các nhu cầu tài chính tiêu dùng tăng cao, Việt Nam là điểm đến khá hấp dẫn của các nhà đầu tư. Thị trường tài chính tiêu dùng tại Việt Nam được đánh giá là còn nhiều cơ hội để khai thác.

Thị trường cho vay tiêu dùng tại Việt Nam:

Bên cạnh các công ty tài chính chuyên về cho vay tiêu dùng có tiếng trên thị trường như FE Credit, các ngân hàng tư nhân như VBBank hay ngân hàng nhà nước như Vietcombank cũng lấn sân sang lĩnh vực cho vay tiêu dùng này. Hơn nữa, sự tham gia của các công ty tài chính 100% vốn nước ngoài như Mirae Asset, HD Saigon, Lotte Finance cũng làm cho thị trường cho vay tiêu dùng tại Việt Nam sôi động hơn.

Dù vậy, không chỉ cho vay tiêu dùng, nhiều hoạt động tín dụng khác cũng thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài như cấp tín dụng có tài sản bảo đảm. Thế nhưng số lượng các giao dịch M&A có yếu tố nước ngoài lại khá ít ỏi. Đáng chú ý nhất trong thời gian vừa qua có thể kể đến là giao dịch bán một phần vốn điều lệ của VPBank cho Ngân hàng Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC) đến từ Nhật Bản thông qua phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Trước đó, SMBC đã hoàn tất tiếp nhận 49% vốn điều lệ tại FE Credit. Như vậy, hiện tại, VPBank với sự gia nhập của SMBC vẫn đang trong giai đoạn có nhiều thay đổi hậu M&A được kỳ vọng có những bước tiến mới.

Bên cạnh đó, các ngân hàng trong nhóm Big 4 cũng đã có kế hoạch tiếp nhận thêm vốn góp nước ngoài thông qua phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Điều này cho thấy, việc mở rộng và tiếp nhận thêm vốn góp từ nước ngoài là xu thế tất yếu và bắt buộc để thúc đẩy sự lớn mạnh của các TCTD tại Việt Nam.

4. Kết 

Như vậy, với chính sách phát triển hệ thống các TCTD ngày càng lớn mạnh, trong thời gian tới, các hoạt động M&A xuyên biên giới trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng có thể sôi động trở lại sau thời gian khá lắng dịu từ nửa cuối 2023 đến đầu năm 2024. Với tính chất đặc thù của lĩnh vực này, sự thận trọng và các giai đoạn trầm lắng là điều dễ hiểu để chuẩn bị kỹ lưỡng các kế hoạch M&A trong tương lai.

Công ty Luật PLF

Chúng tôi cung cấp dịch vụ “Mua bán và Sáp Nhập“, hỗ trợ doanh nghiệp hoàn tất giao dịch một cách trơn tru và hiệu quả. Với mạng lưới rộng lớn trong ngành, công ty Luật PLF chúng tôi giúp doanh nghiệp đàm phán thành công và tìm kiếm cơ hội đầu tư tiềm năng. Ngoài ra, PLF có đội ngũ Luật Sư giàu kinh nghiệm chuyên sâu về Tài Chính & Ngân Hàng, am hiểu quy định pháp luật liên quan đến M&A trong lĩnh vực này.

Liên hệ công ty Luật PLF qua email inquiry@plf.vn hoặc liên hệ số điện thoại +84913 902 906 hoặc Zalo | Viber | WhatsApp để nhận được 30 phút tư vấn miễn phí ban đầu.