Thẩm định chuyên sâu: Nhận biết các rủi ro tiềm tàng trong giao dịch M&A

Trước khi một nhà đầu tư có ý định tham gia đầu tư vào một dự án hoặc doanh nghiệp, việc thẩm định dự án, doanh nghiệp mục tiêu là hoạt động rất quan trọng. Việc thẩm định pháp lý chủ động (hay còn gọi là Pre-Due Diligence) nhằm mục đích thu thập, rà soát, đánh giá tất cả các tài liệu pháp lý và thông tin liên quan đến doanh nghiệp mục tiêu. Hoạt động này giúp các bên có cơ hội giảm thiểu rủi ro bằng cách xác định và đánh giá các điểm mù pháp lý tiềm ẩn trước khi tham gia vào giao dịch M&A.

1. Sự cần thiết của việc thẩm định pháp lý chủ động

Có thể hiểu thẩm định pháp lý chủ động là hoạt động thu thập, đánh giá tất cả các tài liệu pháp lý và thông tin liên quan đến một thương vụ tiềm năng. Hoạt động này sẽ giúp các bên trong giao dịch có cơ hội xem xét các rủi ro pháp lý ban đầu mà các bên phải đối mặt trước, trong và sau quá trình giao dịch.

Ở góc độ của Bên Mua

Trong giao dịch thì việc thẩm định pháp lý chủ động là quá trình giúp các nhà đầu tư cùng đội ngũ chuyên môn thu thập, tìm hiểu, nghiên cứu, rà soát cũng như đánh giá những thông tin về công ty mục tiêu hoặc một đối tượng cụ thể trong giao dịch mua bán và sáp nhập (“M&A”). Mục tiêu của hoạt động này là nhằm phát hiện ra những vấn đề pháp lý có khả năng ảnh hưởng đến giao dịch và những rủi ro có thể xảy ra trước, trong và sau quá trình thực hiện thương vụ M&A. Để từ đó nhà đầu tư hiểu rõ được bản chất, tình trạng, và có được bức tranh đánh giá tổng thể để quyết định có theo đuổi giao dịch này hay không.

Xét ở khía cạnh của bên còn lại trong giao dịch, hay nói cách khác là Bên Bán

Việc thẩm định pháp lý chủ động sẽ giúp cho chủ doanh nghiệp xem xét được mức độ tuân thủ quy định của pháp luật từ khi doanh nghiệp được thành lập và trong suốt quá trình hoạt động. Trường hợp phát hiện ra được thiếu sót thì sẽ có phương án điều chỉnh phù hợp, kịp thời. Từ đó hoàn thiện hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp để tạo lợi thế trong quá trình kêu gọi đầu tư, đàm phán giao dịch M&A.

Tìm hiểu các bài viết khác liên quan đến giao dịch M&A:

• Thị trường M&A Việt Nam: Đánh giá tiềm năng và xu hướng đầu tư
• Người lao động bị ảnh hưởng như thế nào bởi các giao dịch M&A?
• Những thách thức phổ biến khi sáp nhập doanh nghiệp

2. Các vấn đề cơ bản khi thẩm định pháp lý chủ động

Bước đầu tiên trong hoạt động thẩm định pháp lý chủ động là xác định được mục tiêu của các bên trong giao dịch. Từ đó tiến hành xác định phương pháp và chiến lược tiếp cận công ty mục tiêu ở nhiều khía cạnh như:

• Sự tuân thủ pháp luật khi thành lập và trong quá trình hoạt động;
• Các vấn đề tuân thủ liên quan đến lao động, thuế, đầu tư, doanh nghiệp;
• Rủi ro về bồi thường thiệt hại và tố tụng.

Mặc khác, Bên Mua cần xác định xem công ty mục tiêu:

• Có nguồn khách hàng, đối tác đã định hình hay có thị phần nhất định trên thị trường hay chưa
• Có quy mô đầu tư dài hạn hoặc trung hạn có thể tận dụng được hay không
• Có những lợi thế nào (chẳng hạn như về đất đai, hạ tầng, cơ sở vật chất có sẵn, nguồn lao động có tay nghề cao,…).

Sau khi thực hiện các công việc được nêu tại bước đầu tiên của quy trình thì Bên Mua có thể dựa vào bản kết quả đánh giá sơ bộ để tiến hành thuê các đơn vị tư vấn pháp lý, tư vấn tài chính chuyên nghiệp hoặc đơn vị tư vấn ở một số khía cạnh chuyên môn khác nhằm đánh giá tổng quan công ty mục tiêu trước khi đưa ra quyết định có thực hiện giao dịch M&A hay không.

Việc thẩm định pháp lý chủ động sẽ bao gồm cả những công việc như: Xem xét toàn diện các vấn đề pháp lý từ lúc doanh nghiệp mục tiêu mới thành lập, việc góp vốn, cơ cấu tổ chức, sự tuân thủ pháp luật trong quá trình hoạt động kinh doanh, pháp lý tài sản, hợp đồng, thỏa thuận trọng yếu, lao động… của công ty mục tiêu.

Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi phân tích một số khía cạnh và nội dung tiêu biểu mà các nhà đầu tư có thể lưu ý đến:

• Hồ sơ pháp lý doanh nghiệp

Các thông tin về công ty mục tiêu từ lúc đăng ký thành lập; loại hình hoạt động; thời gian hoạt động; các thông tin liên quan đến trụ sở chính, các đơn vị phụ thuộc của doanh nghiệp;… Ở góc độ thẩm định này thì đơn vị thẩm định sẽ đánh giá mức độ tuân thủ quy định pháp luật của công ty mục tiêu thông qua việc xem xét công ty mục tiêu đã xin được những giấy phép cần thiết hoặc công ty mục tiêu đã đáp ứng những điều kiện để thực hiện hoạt động kinh doanh của mình hay chưa.

• Hợp đồng, thỏa thuận trọng yếu

Mục này sẽ được đơn vị thẩm định báo cáo những nội dung chính của những hợp đồng quan trọng, có giá trị lớn mà công ty mục tiêu đã ký kết. Theo đó, đơn vị thẩm định sẽ đưa ra những vấn đề còn chưa rõ ràng, những rủi ro mà các bên có thể gặp phải dựa trên những điều khoản của hợp đồng, thỏa thuận trọng yếu đó. Hoạt động này sẽ giúp cho Bên Mua xác định được quyền và nghĩa vụ pháp lý mà công ty mục tiêu đang có cũng như những điều khoản thỏa thuận hiện đang ràng buộc nghĩa vụ của công ty mục tiêu.

• Vốn và cấu trúc vốn

Đơn vị thẩm định sẽ xem xét các yếu tố về vốn như mức vốn đã đăng ký hoạt động và mức vốn thực tế đã góp. Tài sản góp vốn lúc đăng ký và thực góp như thế nào. Đối với cấu trúc vốn sẽ được đơn vị thẩm định kiểm tra để Bên Mua hiểu rõ hơn.

• Mức độ tuân thủ pháp luật của công ty mục tiêu

Đơn vị thẩm định sẽ đánh giá khả năng tuân thủ pháp luật của công ty mục tiêu thông qua các yếu tố như: công ty mục tiêu đã được cấp các giấy phép cần thiết theo quy định của pháp luật liên quan đến các ngành nghề kinh doanh có điều kiện cần có giấy phép để thực hiện công việc kinh doanh trên thực tế hay chưa. Công ty mục tiêu đã thực hiện việc tuân thủ các yêu cầu đặt ra theo quy định của pháp luật trong quá trình hoạt động hay chưa (chẳng hạn như các tuân thủ liên quan đến thuế, lao động, phòng cháy chữa cháy,…).
Trường hợp đơn vị thẩm định phát hiện ra công ty mục tiêu không tuân thủ hoặc tuân thủ không đúng theo quy định thì đơn vị thẩm định sẽ chỉ ra và đồng thời đưa ra các hệ quả pháp lý mà các bên sẽ phải gánh chịu vì sự không tuân thủ hoặc tuân thủ không đúng này.

• Tố tụng

Đơn vị thẩm định sẽ tiến hành liệt kê các tranh chấp mà công ty mục tiêu đang hoặc sắp phải đối mặt với vai trò là nguyên đơn, bị đơn, hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Các tranh chấp này không phải chỉ ở lĩnh vực dân sự mà còn ở những lĩnh vực khác như lao động, kinh doanh thương mại và hình sự. Việc đánh giá nội dung này là vô cùng cần thiết để xác định các rủi ro pháp lý, các nghĩa vụ tài chính hoặc nghĩa vụ bồi thường thiệt hại khác mà công ty mục tiêu có thể phải gánh chịu trong tương lai.

Ngoài các hoạt động thẩm định nêu trên thì tùy theo nội dung, mục tiêu của giao dịch thì Bên Mua sẽ yêu cầu đơn vị thẩm định tiến hành hoạt động thẩm định rà soát thêm các yếu tố, lĩnh vực cần thiết khác theo yêu cầu.

Kết quả của hoạt động thẩm định pháp lý chủ động nêu trên là bản báo cáo thẩm định pháp lý, trong đó sẽ cung cấp đến Bên Mua trong giao dịch một bức tranh toàn cảnh về tình trạng pháp lý của công ty mục tiêu theo từng lĩnh vực liên quan. Qua đó sẽ giúp Bên Mua phòng tránh các rủi ro sẽ phải đối mặt, từ đó sẽ đưa ra các lưu ý đối với các vấn đề cần quan tâm khi thực hiện giao dịch mua bán, sáp nhập.

Có thể thấy được vai trò quan trọng của giai đoạn thẩm định pháp lý chủ động. Để thực hiện thành công giai đoạn này cần sự phối hợp từ nhiều yếu tố khác nhau. Chính vì vậy để hiểu rõ và được hỗ trợ tư vấn về thẩm định pháp lý trước khi tiến hành M&A thì nhà đầu tư nên liên hệ với tổ chức pháp lý chuyên nghiệp để được tư vấn cụ thể. Sau khi có được báo cáo thẩm định pháp lý thì nhà đầu tư cần xem xét và đánh giá các rủi ro để đưa ra quyết định có thực hiện hay không việc giao dịch, đồng thời đưa ra các điều kiện ràng buộc, xác định mức giá chuyển nhượng và các vấn đề khác có liên quan khi thực hiện giao dịch.

3. Kết luận

Để hiểu thêm, doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ Mua bán & Sáp nhập và Luật Sư Nội Bộ của chúng tôi. Tại PLF Law Firm, chúng tôi cung cấp các giải pháp pháp lý, tài chính, kế toán cho các nhà đầu tư nước ngoài, giúp họ xây dựng nền tảng doanh nghiệp vững chắc cũng như các chiến lược mở rộng thị trường.

Liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay qua email  inquiry@staging-01e4-plfvn.wpcomstaging.com hoặc liên hệ số điện thoại +84913 902 906 hoặc Zalo | Viber | WhatsApp để nhận được 30 phút tư vấn miễn phí.