LĨNH VỰC KINH DOANH

Thời điểm mở và cách sử dụng DICA trong một số trường hợp cụ thể

Thời điểm mở và cách sử dụng DICA trong một số trường hợp cụ thể
Thời điểm mở và cách sử dụng DICA trong một số trường hợp cụ thể

Khái niệm về tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (“DICA”) đã không còn xa lạ với nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Để thực hiện hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam hay doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và nhà đầu tư nước ngoài tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh thì cần mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp bằng ngoại tệ hoặc bằng đồng Việt Nam tại một ngân hàng được phép để thực hiện các giao dịch thu và chi theo quy định về quản lý ngoại hối của Ngân hàng nhà nước. Bài viết dưới đây sẽ góp phần cụ thể hóa các quy định liên quan đến DICA cũng như cách áp dụng rút ra từ các vụ việc cụ thể.

Thời điểm mở DICA trong các trường hợp cụ thể

Đối với doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài là cổ đông, thành viên và đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (“IRC”)

Trong trường hợp này, thời điểm mở DICA là trong vòng 90 ngày kể từ ngày được cấp IRC vì mục đích của DICA là để nhận tiền góp vốn đầu tư để thực hiện dự án, tránh trường hợp trễ hạn góp vốn 90 ngày theo Luật Doanh nghiệp. Vì vậy, nhà đầu tư nước ngoài cần lưu ý đảm bảo việc mở DICA và thực hiện góp vốn trong thời gian được quy định. Trường hợp quá thời gian đã nêu, ngân hàng có thể từ chối việc mở DICA và chuyển tiền góp vốn từ nước ngoài, dẫn đến việc doanh nghiệp phải thực hiện điều chỉnh thời hạn góp vốn hoặc đăng ký giảm vốn góp theo quy định của pháp luật.

Vậy nhà đầu tư nước ngoài chuyển tiền như thế nào để thanh toán cho các khoản chi phí phát sinh trước thời điểm được cấp IRC? Trước khi được cơ quan có thẩm quyền cấp IRC, nhà đầu tư nước ngoài được phép chuyển tiền từ nước ngoài hoặc từ tài khoản thanh toán bằng ngoại tệ, đồng Việt Nam của nhà đầu tư nước ngoài đó mở tại ngân hàng được phép tại Việt Nam để thanh toán các chi phí hợp pháp trong giai đoạn thực hiện hoạt động chuẩn bị đầu tư tại Việt Nam.

Đối với doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp dẫn đến nhà đầu tư nước ngoài sở hữu từ 50% vốn điều lệ

Thời điểm mở tài khoản DICA cho trường hợp này, là kể từ ngày có Thông báo về việc đáp ứng điều kiện góp vốn, mua cổ phần, mua lại phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài đến trước khi thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (thay đổi thành viên/cổ đông). Lưu ý: Nhiều trường hợp trên thực tế, doanh nghiệp thực hiện mở DICA sau bước thay đổi thành viên/cổ đông trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, sẽ gặp nhiều vấn đề ở khâu chuyển tiền, có nhiều ngân hàng không chấp thuận.

Cách sử dụng DICA trong các trường hợp cụ thể

Đối với doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài là cổ đông, thành viên và đã được cấp IRC

DICA trong trường hợp này được sử dụng cho các mục đích nhận tiền góp vốn bằng ngoại tệ từ nhà đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư Việt Nam và chi chuyển khoản lợi nhuận hoặc các khoản thu hợp pháp về nước cho nhà đầu tư nước ngoài. Các giao dịch thu, chi được phép thực hiện trên DICA phải tuân thủ quy định tại Điều 6 Thông tư 06/2019/TT-NHNN ngày 26/6/2019 (“Thông tư 06”).

Đối với doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp dẫn đến nhà đầu tư nước ngoài sở hữu từ 50% vốn điều lệ

Đối với trường hợp nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, phần vốn góp thì phát sinh vấn đề liên quan đến chuyển nhượng và thanh toán, việc sử dụng DICA sẽ có sự khác biệt với trường hợp nhà đầu tư nước ngoài góp vốn như đã phân tích ở trên. Tài khoản DICA lúc này đóng vai trò là cầu nối, nhận tiền từ nhà đầu tư nước ngoài (bên nhận chuyển nhượng) và chi thanh toán lại cho bên chuyển nhượng (có thể là nhà đầu tư nước ngoài cư trú hoặc là nhà đầu tư Việt Nam).

Đối với giao dịch mua cổ phần, phần vốn góp, trên thực tế có các trường hợp như sau: 

  • Trường hợp 1: Bên nhận chuyển nhượng là một nhà đầu tư nước ngoài (không cư trú) và bên chuyển nhượng là nhà đầu tư nước ngoài (không cư trú). Trường hợp này, theo quy định tại Thông tư 06, việc thanh toán giá trị chuyển nhượng không thực hiện qua DICA, hay nói cách khác không thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam. Các bên sẽ thanh toán tại lãnh thổ nơi họ cư trú. 
  • Trường hợp 2: Bên nhận chuyển nhượng là một nhà đầu tư ở nước ngoài (nhà đầu tư không cư trú) và bên chuyển nhượng là nhà đầu tư Việt Nam. Quy trình chuyển tiền thanh toán cổ phần, phần vốn góp: Nhà đầu tư nước ngoài sẽ chuyển ngoại tệ vào DICA ngoại tệ/DICA VNĐ của Doanh nghiệp, từ tài khoản DICA này sẽ chuyển vào tài khoản thanh toán cho bên chuyển nhượng, mà không thông qua tài khoản thanh toán của Doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay trên thực tế, có một số ngân hàng có hướng dẫn khác nhau, có ngân hàng thì chấp nhận cho nhà đầu tư nước ngoài (bên nhận chuyển nhượng) chuyển trực tiếp vào DICA VNĐ (bắt buộc Doanh nghiệp phải mở nếu bên chuyển nhượng là nhà đầu tư Việt Nam), một số khác lại yêu cầu chuyển vào DICA ngoại tệ của Doanh nghiệp, rồi ngân hàng chi bán ngoại tệ để chuyển vào tài khoản thanh toán của Bên nhận chuyển nhượng. Việc này có thể không ảnh hưởng quá lớn, tuy nhiên để tránh mất thời gian thì cần kiểm tra với ngân hàng nơi dự định thực hiện để đảm bảo thống nhất được cách thức thực hiện trước khi tư vấn/thực hiện giao dịch. 

Trên đây là các quy định, diễn giải liên quan đến DICA và cách sử dụng tài khoản DICA trong hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, được tổng hợp và rút ra từ quy định pháp luật và áp dụng trên thực tế. Các quy định này nhìn chung không còn quá mới tuy nhiên hoạt động giao dịch trên thực tế còn gặp nhiều khó khăn và thiếu sự nhất quán trong chuyên môn nghiệp vụ từ phía ngân hàng mở DICA. Vì vậy, nhà đầu tư và doanh nghiệp cần trao đổi kỹ lưỡng và rõ ràng với ngân hàng đã mở hoặc dự kiến mở DICA trước khi thực hiện các giao dịch góp vốn, chuyển nhượng vốn, thu, chi bằng DICA để tránh mất thời gian và làm ảnh hưởng đến việc tuân thủ quy định pháp luật.

Bài viết được căn cứ theo pháp luật hiện hành tại thời điểm được ghi nhận như trên và có thể không còn phù hợp tại thời điểm người đọc tiếp cận bài viết này do pháp luật áp dụng đã có sự thay đổi và trường hợp cụ thể mà người đọc muốn áp dụng. Do đó bài viết chỉ có giá trị tham khảo.