Việt Nam là điểm đến hấp dẫn của ngành kinh doanh dịch vụ ăn uống (F&B) nhờ thị trường tiêu dùng năng động. Tuy nhiên, đây là hoạt động kinh doanh có điều kiện, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt pháp lý ngay từ giai đoạn tiền đầu tư. Việc nắm rõ các quy định pháp lý điều chỉnh và đảm bảo việc tuân thủ những quy định này sẽ quyết định trực tiếp đến tiến độ triển khai và tính ổn định trong suốt quá trình vận hành của dự án. Bài viết này cung cấp 05 vấn đề pháp lý trọng yếu mà nhà đầu tư nước ngoài cần đặc biệt lưu ý khi kinh doanh dịch vụ F&B tại Việt Nam.

1. Thực hiện hoạt động kinh doanh bằng doanh nghiệp tại Việt Nam

Nhà đầu tư nước ngoài chỉ có thể đầu tư vào ngành dịch vụ F&B tại Việt Nam thông qua một pháp nhân được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam. Theo Biểu cam kết dịch vụ của Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), dịch vụ F&B là ngành nghề không hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Nói cách khác, nhà đầu tư nước ngoài có thể lựa chọn (i) thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài – cần thực hiện hai thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp; hoặc (ii) mua lại cổ phần, vốn góp từ doanh nghiệp F&B tại Việt Nam đang hoạt động. Đối với hình thức (ii), nhà đầu tư cần thực hiện thủ tục xin chấp thuận cho việc mua cổ phần, vốn góp, và thủ tục thay đổi thông tin chủ sở hữu công ty được ghi nhận trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và thông tin của nhà đầu tư trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (nếu có).

Việc lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp và tuân thủ quy định pháp luật sẽ giúp nhà đầu tư tránh các vướng mắc không đáng có về sau.

2. Lựa chọn địa điểm thực hiện đầu tư (địa điểm cung cấp dịch vụ F&B) phù hợp

Vị trí mặt bằng không chỉ là yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của dự án đầu tư, đặc biệt là những dự án cung cấp dịch vụ F&B mà còn là “tấm vé thông hành” khi đăng ký hoạt động cho dự án tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Ngoài việc đảm bảo công ty có quyền sử dụng hợp pháp đối với mặt bằng, một số vấn đề sau liên quan đến địa điểm cũng cần được xem xét, bao gồm nhưng không giới hạn ở việc, mặt bằng có đáp ứng điều kiện về phòng cháy và chữa cháy hay không; việc cung cấp dịch vụ F&B tại địa điểm thực hiện dự án có phù hợp với quy hoạch của địa phương về ngành nghề kinh doanh hay không; địa điểm thực hiện và điều kiện hạ tầng giao thông của khu vực lân cận có thể đáp ứng được nhu cầu gửi xe và lưu thông của thực khách không,…

3. Các giấy phép con mà công ty phải được cấp để kinh doanh dịch vụ F&B

Sau khi thành lập doanh nghiệp, nhà đầu tư chưa thể đưa nhà hàng, quán nước, tiệm café,… vào hoạt động ngay lập tức, mà công ty cần thực hiện một số thủ tục hành chính để được cấp các giấy phép con sau đây:

• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm: Đây là giấy phép bắt buộc đối với hầu hết các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống. Để được cấp giấy này, cơ sở phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu về cơ sở vật chất, trang thiết bị, quy trình chế biến, nguồn gốc nguyên vật liệu rõ ràng, tình trạng sức khỏe và việc được đào tạo về kiến thức an toàn vệ sinh thực phẩm của nhân sự tham gia chế biến thực phẩm. Cũng cần lưu ý rằng giấy chứng nhận này được cấp cho từng địa điểm kinh doanh cụ thể, không phải cho toàn bộ hệ thống công ty và thời hạn có hiệu lực của giấy phép này là 03 năm, trước khi giấy phép hết hạn, công ty cần thực hiên lại thủ tục hành chính tương ứng để đảm bảo hoạt động của cơ sở cung cấp dịch vụ F&B luôn tuân thủ đúng quy định pháp luật có liên quan.
• Giấy phép kinh doanh rượu (nếu có): Trong trường hợp cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống có nhu cầu phục vụ rượu tiêu dùng tại chỗ – ngành nghề kinh doanh có điều kiện kinh doanh cần được đáp ứng, thì tùy thuộc vào nồng độ cồn của đồ uống mà công ty có thể phải xin giấy phép tương ứng.

Việc thiếu bất kỳ giấy phép nào đều có thể khiến cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống bị xử phạt vi phạm hành chính, tước giấy phép hoạt động hoặc thậm chí là bị đình chỉ, buộc đóng cửa.

4. Vấn đề liên quan đến lao động

Khi vận hành cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống tại Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài có thể tuyển dụng cả lao động Việt Nam và lao động nước ngoài. Liên quan đến vấn đề này, cần lưu ý rằng để làm việc hợp pháp tại Việt Nam, trong đa số trường hợp, người lao động nước ngoài phải được cấp giấy phép lao động.

Bên cạnh các quy định chung về lao động, nhân sự trực tiếp phụ trách chế biến thực phẩm trong công ty còn phải đáp ứng những tiêu chuẩn riêng theo Luật An toàn thực phẩm, bao gồm: việc được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm; phải đảm bảo điều kiện về sức khoẻ để làm việc trong lĩnh vực thực phẩm; phải đảm bảo việc đáp ứng các quy tắc ứng xử trong khu vực chế biến như mặc trang phục bảo hộ riêng, không hút thuốc, ăn uống hay khạc nhổ trong khu vực chế biến; không tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm khi đang mắc bệnh truyền nhiễm.

5. Rủi ro tiềm ẩn ở lĩnh vực thuế và quản lý tài chính

Có thể nói rằng thuế và tài chính là lĩnh vực dễ phát sinh rủi ro, đặc biệt là đối với ngành F&B, nhà đầu tư nước ngoài khi hoạt động kinh doanh tại Việt Nam cần đặc biệt lưu ý vấn đề quản lý hóa đơn đầu ra. Ngành F&B là lĩnh vực có hoạt động giao dịch tiền mặt diễn ra thường xuyên nhất. Doanh nghiệp bắt buộc phải xuất hóa đơn GTGT cho giao dịch bán hàng, không phân biệt hình thức thanh toán. Việc không xuất hóa đơn hoặc quản lý dòng tiền không minh bạch là “điểm yếu chí mạng” dễ bị phát hiện nhất trong các đợt thanh tra, kiểm tra thuế định kỳ. Hậu quả không chỉ là bị phạt hành chính mà còn có thể bị truy thu thuế và ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp.

Dịch vụ F&B tại Việt Nam luôn là một lĩnh vực giàu tiềm năng phát triển không chỉ cho nhà đầu tư Việt Nam mà còn cho cả các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, để đảm bảo vận hành dịch vụ F&B được suông sẻ cũng như hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý có thể xảy ra, các nhà đầu tư cần lưu ý đến các quy định pháp luật có liên quan, từ khâu thành lập doanh nghiệp, chọn mặt bằng, xin các giấy phép con, quản lý lao động cho đến nghĩa vụ thuế – mỗi bước đều tiềm ẩn những thách thức pháp lý riêng.