Trong lĩnh vực mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A), việc lựa chọn cấu trúc giao dịch là yếu tố quan trọng quyết định phương thức tiếp cận và các kế hoạch triển khai chi tiết của bên bán hoặc bên mua. Cấu trúc này không chỉ đề cập đến cách thức tổ chức giao dịch mà còn làm rõ các thời điểm quan trọng, quy trình và điều khoản thanh toán, khung pháp lý…

Quá trình lựa chọn cấu trúc giao dịch phù hợp đòi hỏi sự hiểu biết sâu rộng về nhiều lĩnh vực như tài chính, quản trị doanh nghiệp, pháp lý và thuế. Bài viết dưới đây sẽ phân tích các yếu tố cần xem xét khi lựa chọn cấu trúc giao dịch M&A.

1. Xác định mục tiêu trong giao dịch M&A

Việc xác định mục tiêu trong giao dịch M&A là một trong những công việc quan trọng nhất trong một thương vụ mua bán và sáp nhập doanh nghiệp mà bên bán và bên mua cần làm rõ. Trước khi bước vào quá trình M&A, bên mua cần xác định cho mình một chiến lược và mục tiêu rõ ràng về những gì mà bên mua mong muốn đạt được trong thương vụ. Bởi những gì phải đạt được trong thương vụ sẽ góp phần giúp bên mua hoạch định các kế hoạch chi tiết và mục tiêu nhỏ hơn, đồng thời đây cũng là yếu tố giúp bên mua xác định sơ bộ được cấu trúc giao dịch dự tính thực hiện.

Chẳng hạn như nếu mục tiêu chính của việc mua lại là tiếp cận thị trường mới hoặc mở rộng danh mục sản phẩm thì quan hệ đối tác chiến lược hoặc liên doanh có thể là một cơ cấu phù hợp hơn. Mặc khác, nếu trọng tâm là đạt được hiệu quả trong hoạt động và tiết giảm các chi phí thì việc mua lại hoặc sáp nhập hoàn toàn có thể được ưu tiên hơn.

2. Đánh giá và chuẩn bị trước giao dịch

Việc đánh giá và thực hiện các bước chuẩn bị trước khi giao dịch là một trong các bước tiền đề để các bên tiến hành thực hiện các giai đoạn tiếp theo. Tại khâu đánh giá và chuẩn bị trước giao dịch này, các bên thông thường sẽ thực hiện việc các công việc sau:

• Đánh giá tài chính và hoạt động của doanh nghiệp: Phân tích báo cáo tài chính, hiệu suất hoạt động, thị trường và các yếu tố liên quan khác.
• Thẩm định (Due Diligence): Xem xét kỹ lưỡng tất cả các khía cạnh tài chính, pháp lý, thuế, hoạt động và nhân sự thậm chí là các chiến lược, kế hoạch marketing của doanh nghiệp mục tiêu.
• Điều chỉnh mục tiêu, kế hoạch: bổ sung hoặc sửa đổi mục tiêu, kế hoạch ban đầu cho phù hợp với tình hình hiện tại.

3. Xác định và tối ưu hóa các điều kiện về tài chính của bên mua

Một trong những yếu tố chính cần đánh giá khi lựa chọn cấu trúc giao dịch phải kể đến đó là xác định các điều kiện về tài chính của bên mua. Việc này bao gồm việc định giá doanh nghiệp mục tiêu, xác định giá mua và đánh giá tác động tài chính đối với bên bán. Nói cách khác thì bên mua và cả bên bán trong giao dịch sẽ cần xem xét và đánh giá các yếu tố:

• Giá trị giao dịch: Xác định giá trị giao dịch doanh nghiệp mục tiêu và thỏa thuận giá cả với bên còn lại trong giao dịch.
• Cơ cấu và quy trình thanh toán: Quyết định phương thức thanh toán, bao gồm tiền mặt, cổ phần (phần vốn góp), hoặc kết hợp cả hai.
• Điều khoản điều chỉnh giá: Bao gồm các điều khoản như nguồn vốn, ký quỹ, điều chỉnh vốn lưu động nhằm điều chỉnh giá trị giao dịch dựa trên các điều kiện tiên quyết.

4. Đánh giá các yếu tố về thuế

Một trong các yếu tố quan trọng cần cân nhắc tiếp theo đó là những tác động về thuế liên quan đến các cấu trúc giao dịch khác nhau sẽ được quy định khác nhau. Điều cần thiết là cần tham khảo ý kiến từ các cố vấn thuế và pháp lý để hiểu các cơ cấu giao dịch này có thể tác động như thế nào đến tình hình thuế của cả hai bên. Chẳng hạn như phương thức mua lại tài sản có thể cho phép bên mua được hưởng lợi từ việc khấu trừ thuế đối với tài sản được mua, trong khi phương thức mua cổ phần (phần vốn góp) lại có thể mang lại lợi ích khác về thuế từ những ưu đãi đang tồn tại.

5. Đánh giá các yếu tố về pháp lý

Việc tuân thủ các yêu cầu pháp lý và quy định của pháp luật là điều kiện bắt buộc trong bất kỳ một giao dịch M&A nào. Các cấu trúc giao dịch khác nhau có thể có ý nghĩa pháp lý và quy định tương ứng khác nhau, tùy thuộc vào ngành, khu vực pháp lý và hoàn cảnh thực tế. Ví dụ như trong các lĩnh vực được quản lý chặt chẽ như chăm sóc sức khỏe, y tế hoặc tài chính thì một số cấu trúc giao dịch nhất định có thể cần có sự chấp thuận của cơ quan quản lý tại địa phương, điều này có thể làm ảnh hưởng đáng kể đến tiến trình và tính khả thi của giao dịch.

Ngoài ra thì việc phân bổ rủi ro cũng cần được đánh giá kỹ lưỡng khi lựa chọn cấu trúc giao dịch. Theo đó thì việc xác định được các rủi ro tiềm ẩn sẽ giúp xác định được cách thức hạn chế, phân bổ những rủi ro này giữa các bên cho hợp lý. Ví dụ trong cơ cấu thu nhập, một phần giá mua sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp mục tiêu đạt được các mốc hiệu suất kinh doanh nhất định, giúp giảm thiểu rủi ro cho bên mua.

Cần lưu ý:

Mặc dù các bên, đặc biệt là bên mua đã định hình cấu trúc giao dịch sơ bộ trong thương vụ M&A ngay từ ban đầu, tuy nhiên, cấu trúc giao dịch được lựa chọn có thể được các bên thay đổi cho phù hợp với tình trạng thực tế của doanh nghiệp mục tiêu sau khi có kết quả của hoạt động thẩm định. Bên cạnh đó mỗi cấu trúc giao dịch đều có ý nghĩa riêng, có thể không phù hợp trong giao dịch này nhưng sẽ phù hợp với giao dịch khác. Hơn nữa, thực chất ưu, nhược điểm của mỗi loại cấu trúc giao dịch còn tùy thuộc vào nhu cầu và mục tiêu của bên mua và bên bán.

Kết Luận

Việc lựa chọn cấu trúc giao dịch phù hợp là một quyết định phức tạp đòi hỏi các bên trong giao dịch phải đánh giá cẩn trọng nhiều yếu tố khác nhau. Bằng cách xem xét các tác động tài chính, cân nhắc về thuế, yêu cầu pháp lý, kế hoạch phân bố rủi ro thì các bên sẽ lựa chọn được cho mình một phương thức giao dịch phù hợp với mục tiêu đặt ra, đồng thời tối đa hóa được cơ hội thành công trong giao dịch M&A.

Tại công ty Luật PLF