6 biện pháp khẩn cấp tạm thời trong giải quyết tranh chấp bằng trọng tài

Bài Viết Chuyên Môn Giải Quyết Tranh Chấp

20/02/2024

Việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời được đưa ra khi các bên có nhu cầu bảo vệ quyền lợi của mình nhưng không thể đợi đến khi có quyết định cuối cùng của trọng tài về việc giải quyết tranh chấp và là một cách để bảo đảm quyền lợi của bên yêu cầu. Việc này không chỉ giúp tránh những thiệt hại không đáng có mà còn giúp đảm bảo tính công bằng trong việc giải quyết tranh chấp thương mại. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời cũng phải tuân thủ các quy định pháp lý để tránh việc sử dụng sai mục đích và gây ra những hậu quả không mong muốn. Tại Việt Nam, biện pháp khẩn cấp tạm thời trong trọng tài thương mại được quy định tại Luật Trọng tài Thương mại năm 2010.

1. Biện pháp khẩn cấp tạm thời (Interim urgent measure)

Biện pháp khẩn cấp tạm thời (Interim urgent measure) có thể được định nghĩa là một quyết định của một cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm yêu cầu một bên hoặc các bên trong vụ tranh chấp ngừng hoặc giới hạn một hành vi cụ thể trong thời gian chờ đợi quyết định cuối cùng của tòa án/trọng tài nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách của các bên, bảo vệ chứng cứ, bảo toàn tài sản tranh chấp, bảo đảm việc giải quyết tranh chấp và thi hành án, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho các bên tham gia tranh chấp.

Trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác (Ví dụ: Các bên có thỏa thuận không được kê biên tài sản trong mọi trường hợp thì khi xảy ra tranh chấp tại trọng tài, biện pháp Kê biên tài sản đang tranh chấp không được áp dụng), các bên tranh chấp có quyền yêu cầu Hội đồng trọng tài, Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định của Luật Trọng tài thương mại 2010 và các quy định của pháp luật có liên quan.

Lưu ý:

Khi giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, Hội đồng trọng tài và Tòa án đều có quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Do đó, đương sự có thể yêu cầu một trong hai cơ quan Tòa án hoặc Hội đồng trọng tài áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khi cần thiết. Không nên đồng thời gửi yêu cầu đến cả Tòa án và Hội đồng Trọng tài.

Vì cả hai cơ quan đều có sự kiểm tra, xem xét kỹ trước khi ra quyết định áp dụng, tránh việc cả hai cơ quan này đều từ chối vì cho rằng biện pháp khẩn cấp tạm thời đang, hoặc sẽ được áp dụng tại cơ quan còn lại. Ngoài ra, việc yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không bị coi là sự bác bỏ thỏa thuận trọng tài hoặc khước từ quyền giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài.

2. Các loại biện pháp khẩn cấp tạm thời

Theo quy định của Luật Trọng tài thương mại 2010, các biện pháp khẩn cấp tạm thời áp dụng trong tranh chấp thương mại bao gồm:

Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp:

Áp dụng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy người đang chiếm hữu hoặc giữ tài sản đang tranh chấp có hành vi tháo gỡ, lắp ghép, xây dựng thêm hoặc có hành vi khác làm thay đổi hiện trạng tài sản đó.

Cấm hoặc buộc bất kỳ bên tranh chấp nào thực hiện một hoặc một số hành vi nhất định:

Được áp dụng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy đương sự hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khác thực hiện hoặc không thực hiện một hoặc một số hành vi nhất định làm ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác có liên quan trong vụ án đang được Hội đồng trọng tài giải quyết nhằm ngăn ngừa các hành vi ảnh hưởng bất lợi đến quá trình tố tụng trọng tài.

Kê biên tài sản đang tranh chấp:

Áp dụng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy người giữ tài sản đang tranh chấp có hành vi tẩu tán, hủy hoại tài sản. Tài sản bị kê biên có thể được thu giữ, bảo quản tại cơ quan thi hành án dân sự hoặc lập biên bản giao cho một bên đương sự hoặc người thứ ba quản lý cho đến khi có quyết định của Hội đồng trọng tài.

Yêu cầu bảo tồn, cất trữ, bán hoặc định đoạt bất kỳ tài sản nào của một hoặc các bên tranh chấp:

Áp dụng trong trường hợp tài sản đang tranh chấp có nguy cơ bị hư hỏng, mất giá trị, giảm giá trị hoặc tài sản có nguy cơ bị biến dạng… nhằm kịp thời hạn chế tối đa thiệt hại về tài sản.

Yêu cầu tạm thời về việc trả tiền giữa các bên:

Áp dụng trong trường hợp một trong các bên đương sự có yêu cầu kịp thời xử lý những nhu cầu cấp bách của họ, theo yêu cầu của một trong các bên tranh chấp, Hội đồng trọng tài có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời về việc trả tiền giữa các bên tranh chấp khi bên yêu cầu đã chứng minh yêu cầu áp dụng biện pháp này là chính đáng, cần thiết.

Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp:

Áp dụng khi tài sản đang có tranh chấp đã hoặc đang có nguy cơ bị bán, chuyển nhượng, cho thuê, tặng cho trong thời gian tố tụng trọng tài đang diễn ra gây ra những thiệt hại cho đương sự khác hoặc gây khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp, xử lý tài sản tranh chấp.

3. Áp dụng Biện pháp khẩn cấp tạm thời được áp dụng bởi Hội đồng trọng tài

Hội đồng trọng tài và Tòa án là bên có thẩm quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo yêu cầu của đương sự trong tố tụng trọng tài. Tuy nhiên, phạm vi bài viết này chỉ tập trung trình bày các biện pháp khẩn cấp tạm thời được áp dụng bởi Hội đồng trọng tài. Bên yêu cầu cũng cần lưu ý các nội dung sau:

Trước khi áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, Hội đồng trọng tài có quyền buộc bên yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời thực hiện nghĩa vụ bảo đảm tài chính.
Hội đồng trọng tài chỉ có thẩm quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đối với các bên tranh chấp mà không có thẩm quyền đối với bên thứ ba. Trong trường hợp có yêu cầu và trọng tài áp dụng cho bên thứ ba, cần làm rõ bên thứ ba có liên quan đến thỏa thuận trọng tài hay không. Vì thông thường, thỏa thuận trọng tài chỉ có giá trị ràng buộc đối với các bên tham gia thỏa thuận đó.
Trước khi áp dụng Hội đồng trọng tài phải hỏi đương sự và kiểm tra một trong các bên đương sự đã yêu cầu Tòa án và Tòa án đã áp dụng một hoặc một số biện pháp khẩn cấp tạm thời hay chưa. Nếu một trong các bên đương sự đã yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời thì Hội đồng trọng tài phải từ chối việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

4. Trường hợp không áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Theo quy định tại Luật Trọng tài thương mại 2010, Hội đồng trọng tài chỉ có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khi có đầy đủ 4 điều kiện sau, trường hợp thiếu một trong bốn điều kiện này thì Hội đồng trọng tài không được áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời:

Phải có đương sự yêu cầu áp dụng một hoặc một số biện pháp khẩn cấp tạm thời
Người yêu cầu phải cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh cho sự cần thiết phải áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đó.
Người yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đã thực hiện nghĩa vụ bảo đảm về tài chính để bảo đảm việc bồi thường những thiệt hại do việc yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng gây thiệt hại cho người bị áp dụng.
Chưa có đương sự nào yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

5. Thủ tục áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Thủ tục áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Hội đồng trọng tài sẽ được thực hiện như sau:

Bước 1:

Đương sự yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phải làm đơn gửi đến Hội đồng trọng tài.

Nội dung đơn bao gồm:
- Ngày, tháng, năm làm đơn;
- Tên, địa chỉ của bên có yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
- Tên, địa chỉ của bên bị yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
- Tóm tắt nội dung tranh chấp; Lý do cần phải áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
- Biện pháp khẩn cấp tạm thời cần được áp dụng và các yêu cầu cụ thể.
Kèm theo đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, bên yêu cầu phải cung cấp cho Hội đồng trọng tài chứng cứ để chứng minh cho sự cần thiết phải áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đó.

Bước 2:

Hội đồng trọng tài ra văn bản nêu cụ thể số tiền, tài sản khi thực hiện nghĩa vụ bảo đảm tương ứng với giá trị thiệt hại có thể phát sinh, do áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng gây ra để bảo vệ lợi ích của bên bị yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Bước 3:

Trên cơ sở quyết định của Hội đồng trọng tài, bên yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phải gửi một khoản tiền, tài sản ấn định. Khoản tiền, kim khí quý, đá quý hoặc giấy tờ có giá được gửi vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng do Hội đồng trọng tài quyết định.

Bước 4:

Hội đồng trọng tài xem xét ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời ngay sau khi bên yêu cầu đã thực hiện biện pháp bảo đảm theo yêu cầu của Hội đồng trọng tài. Trường hợp không chấp nhận yêu cầu, Hội đồng trọng tài thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do cho bên yêu cầu biết.

Lưu ý: Việc thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Hội đồng trọng tài được thực hiện theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự.

6. Quyết định hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời

Khi có một trong các căn cứ dưới đây thì Hội đồng trọng tài phải ra quyết định hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời:

Bên yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đề nghị hủy bỏ: Bên yêu cầu phải có đơn đề nghị hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời gửi Hội đồng trọng tài.
Bên phải thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đã nộp tài sản hoặc có người khác thực hiện biện pháp bảo đảm thi hành nghĩa vụ đối với bên có yêu cầu; hoặc nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ chấm dứt theo quy định của pháp luật: Hội đồng trọng tài xem xét ra quyết định huỷ bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời.

7. Kết luận

Các quy định về biện pháp khẩn cấp tạm thời trong Luật Trọng tài Thương mại năm 2010 đã định rõ các điều kiện cần thiết để áp dụng biện pháp này, đảm bảo tính hợp lý và chính đáng trong quyết định của Hội đồng trọng tài. Đồng thời giúp tăng cường sự tin tưởng của các bên tham gia vào quá trình trọng tài thương mại. Bên cạnh đó, các biện pháp này cũng đưa ra những giải pháp pháp lý tin cậy cho các vấn đề tranh chấp thương mại. Tóm lại, các biện pháp khẩn cấp tạm thời đóng một vai trò quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp trọng tài. Việc áp dụng các biện pháp đúng là cần thiết. Điều này nhằm để đảm bảo tính hợp lệ và hiệu quả.

Các biện pháp khẩn cấp tạm thời là yếu tố quan trọng bảo vệ quyền lợi của các bên trong quá trình trọng tài. Áp dụng đúng các biện pháp này đảm bảo giải quyết tranh chấp công bằng. Doanh nghiệp đối mặt tranh chấp thương mại phức tạp cần biện pháp khẩn cấp tạm thời nên tham vấn PLF Law Firm để được tư vấn và đại diện chuyên nghiệp. Liên hệ công ty Luật PLF qua email inquiry@plf.vn hoặc liên hệ số điện thoại +84913 902 906 hoặc Zalo | Viber | WhatsApp để nhận được 30 phút Tư Vấn Miễn Phí Ban Đầu.