Nhiều doanh nghiệp nước ngoài lựa chọn thực hiện dự án đầu tư, thành lập doanh nghiệp trong Khu kinh tế để được hưởng các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm cắt giảm chi phí và rút ngắn thời gian hoàn vốn.
1. Khu kinh tế là gì?
Nghị định 35/2022/NĐ-CP quy định khu kinh tế gồm:
- khu kinh tế ven biển,
- khu kinh tế cửa khẩu và
- khu kinh tế chuyên biệt.
Xét về mặt vị trí địa lý, khu kinh tế thường được thành lập ở những khu vực có:
- tính trọng yếu về mặt an ninh quốc phòng,
- điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, và
- cần nguồn lực để đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, phát triển sản xuất, kinh doanh.
Vì vậy, khu kinh tế được xem là địa bàn ưu đãi đầu tư, được hưởng ưu đãi đầu tư áp dụng như đối với địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật về đầu tư. Theo đó, ưu đãi đầu tư đối với địa bàn khu kinh tế quy định tại pháp luật về đầu tư được áp dụng kể từ thời điểm khu kinh tế được thành lập.
Với vai trò góp phần phát triển kinh tế xã hội, duy trì sự ổn định và cân bằng giữa các vùng miền, thúc đẩy sự phát triển của các địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, kết hợp đảm bảo an ninh quốc phòng, khi thực hiện dự án đầu tư theo Luật đầu tư hoặc thành lập doanh nghiệp trong Khu kinh tế, các doanh nghiệp sẽ được hưởng các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp (“TNDN”).
2. Ưu đãi thuế suất TNDN
Thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới tại khu kinh tế được thành lập theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ sẽ được hưởng thuế suất TNDN ưu đãi 10% trong thời hạn 15 năm.
Mức thuế suất này được xem là một ưu đãi có giá trị với thời hạn ưu đãi 15 năm so với mức thuế suất TNDN thông thường 20% đang áp dụng cho các doanh nghiệp không nằm trong khu vực ưu đãi. Đây là một trong những cách thức mà Nhà nước Việt Nam sử dụng để thu hút đầu tư vào khu kinh tế.
3. Ưu đãi miễn thuế và giảm thuế TNDN
Doanh nghiệp trong khu kinh tế có phát sinh thu nhập chịu thuế TNDN được miễn thuế TNDN trong vòng 04 năm và được giảm 50% số thuế phải nộp trong vòng 09 năm tiếp theo.
Bên cạnh đó, trường hợp doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng, vận tải sử dụng từ 10 đến 100 lao động nữ, trong đó số lao động nữ chiếm trên 50% tổng số lao động có mặt thường xuyên hoặc sử dụng thường xuyên trên 100 lao động nữ mà số lao động nữ chiếm trên 30% tổng số lao động có mặt thường xuyên của doanh nghiệp thì được giảm TNDN phải nộp tương ứng với số tiền thực chi thêm cho lao động nữ nếu hạch toán riêng được.
Hơn nữa, nhằm khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số, Nhà nước Việt Nam thực hiện chính sách giảm TNDN phải nộp tương ứng với số tiền thực chi thêm cho lao động là người dân tộc thiểu số nếu hạch toán riêng được.
4. Thủ tục thực hiện ưu đãi TNDN
Các ưu đãi TNDN không mặc nhiên được áp dụng mà buộc các doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục liên quan. Theo đó, doanh nghiệp được yêu cầu phải tự xác định các điều kiện ưu đãi thuế, mức thuế suất ưu đãi, thời gian miễn thuế, giảm thuế, số lỗ được trừ (-) vào thu nhập tính thuế để tự kê khai và tự quyết toán thuế với cơ quan thuế.
Cơ quan thuế sẽ kiểm tra, thanh tra đối với doanh nghiệp về các điều kiện được hưởng ưu đãi thuế, số thuế TNDN được miễn thuế, giảm thuế, số lỗ được trừ vào thu nhập chịu thuế theo đúng điều kiện thực tế mà doanh nghiệp đáp ứng được. Trường hợp doanh nghiệp không đảm bảo các điều kiện để áp dụng thuế suất ưu đãi và thời gian miễn thuế, giảm thuế thì cơ quan thuế xử lý truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính về thuế theo quy định.
Như vậy, các ưu đãi TNDN như miễn thuế, giảm số tiền thuế phải nộp, giảm thuế suất với các thời hạn ưu đãi lên tới 15 năm được kỳ vọng là đòn bẩy để thúc đẩy sự phát triển của các địa bàn khu kinh tế còn nhiều khó khăn, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng, góp phần phát triển đời sống xã hội. Với các ưu đãi này, doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi từ việc cắt giảm chi phí. Hơn nữa, chi phí nhân công rẻ cũng là một thuận lợi khi doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong khu kinh tế.
