LĨNH VỰC đầu tư

Tiềm Năng Mới Trong Ngành Dược Tại Việt Nam Cho Các Nhà Đầu Tư Nước Ngoài

New Potential in Vietnam's Pharmaceutical Industry for Foreign Investors

“Kể từ làn sóng dịch bệnh Covid đầu tiên xuất hiện trên thế giới rồi lan rộng ra khắp toàn cầu, các quốc gia đã tập trung nhiều nguồn lực hơn vào ngành dược. Trong bối cảnh đó, Việt Nam không là ngoại lệ, vừa chủ trương phát triển kinh tế vừa thực hiện mục tiêu chống dịch Covid.”

Về nhu cầu thị trường, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) Lê Việt Dũng cho biết, quy mô thị trường dược phẩm Việt Nam hiện đáp ứng được nhu cầu của 100 triệu dân. Tổng giá trị tiêu thụ thuốc đến năm 2020 là 6,23 tỷ USD, trong đó, giá trị sản xuất trong nước đạt 2,9 tỷ USD, giá trị thuốc nhập khẩu khoảng 3,5 tỷ USD. Hệ thống sản xuất, kinh doanh dược phẩm được mở rộng nhanh chóng với khoảng 250 nhà máy sản xuất, 200 cơ sở xuất nhập khẩu, 4.300 đại lý bán buôn và hơn 62.000 đại lý bán lẻ. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành dược Việt Nam trong những năm gần đây vẫn chưa đạt được kỳ vọng, chưa tương xứng với tiềm năng của Việt Nam. Có thể thấy đây chính là thời điểm thích hợp để các nhà đầu tư tham gia vào thị trường dược phẩm ở Việt Nam với nhu cầu ngày càng cao cũng như để được hưởng những chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư của Chính phủ.

Về mặt chính sách, những năm gần đây, Việt Nam đã thành công ký kết, tham gia các hiệp định thương mại tự do với các nước, mở rộng việc giao thương. Đặc biệt có thể kể đến Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (“CPTPP”) ký kết năm 2018 và Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (“EVFTA”) ký kết năm 2021.

Trong khuôn khổ của hai hiệp định này, nhiều văn bản hướng dẫn thi hành, đẩy mạnh việc hợp tác, đầu tư đã được quy định. Trong đó, tại Thông tư số 09/2020/TT-BKHĐT (Thông tư 09) quy định chi tiết lập hồ sơ mời thầu mua sắm hàng hóa đối với gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định CPTPP có hiệu lực ngày 15/01/2021 và Nghị định số 95/2020/NĐ-CP hướng dẫn thực hiện về đấu thầu mua sắm theo Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương đã xuất hiện thuật ngữ “đấu thầu nội khối” – là hoạt động đấu thầu mà chỉ có nhà thầu nội khối được tham dự thầu và các nhà thầu phải chào hàng hóa có xuất xứ nội khối. Cụ thể điểm c Điều 3.1 Thông tư 09 quy định căn cứ xác định về đấu thầu nội khối như sau:

“c) Trường hợp đấu thầu nội khối, trong hồ sơ mời thầu ghi rõ chỉ cho phép nhà thầu nội khối chào hàng hóa có xuất xứ từ các Nước thành viên tham dự thầu. Nước thành viên là nước thỏa mãn các điều kiện sau:

  • Ký kết Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (sau đây gọi là Hiệp định CPTPP) ngày 08 tháng 3 năm 2018;
  • Tại thời điểm phê duyệt hồ sơ mời thầu của gói thầu, Hiệp định CPTPP có hiệu lực với nước đó;”

Như vậy, các nhà đầu tư đến từ các quốc gia đã tham gia Hiệp định CPTPP như Nhật Bản, Úc, Singapore,… đảm bảo được điều kiện chào hàng hóa xuất xứ từ nước mình sẽ được tham gia đấu thầu với các điều kiện như nhà thầu Việt Nam mà không phải chịu thêm ràng buộc hay bất kỳ điều kiện nào. Ngoài ra, việc đấu thầu nội khấu cũng tăng khả năng được chọn thầu của các quốc gia tham gia Hiệp định thay vì trước đó phải cạnh tham đấu thầu với nhiều quốc gia khác không nằm trong khuôn khổ Hiệp định.

Ngoài ra, Thông tư cũng có quy định nới lỏng hơn các điều kiện với nhà thầu nước ngoài như:

  • Không được đưa ra các điều kiện nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng như nêu nhãn hiệu, xuất xứ cụ thể của hàng hoá, kể cả việc nêu tên nước, nhóm nước, vùng lãnh thổ gây ra sự phân biệt đối xử, trừ trường hợp đấu thầu nội khối theo quy định.
  • Không đưa ra yêu cầu nhà thầu đã từng ký kết thực hiện một hoặc nhiều hợp đồng với cơ quan mua sắm của một quốc gia, vùng lãnh thổ cụ thể hoặc nhà thầu phải có kinh nghiệm cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ trong lãnh thổ của quốc gia, vùng lãnh thổ đó như là tiêu chí để loại bỏ nhà thầu.

Các quy định này phần nào đã mở ra cho các công ty nước ngoài một cánh cửa để đến gần hơn với thị trường dược tại Việt Nam. Tiếp theo đó, ngày 17/5/2021, Bộ Y tế ban hành Quyết định 2442/QĐ-BYT về Kế hoạch thực hiện EVFTA. Để thúc đẩy việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả EVFTA, Bộ Y tế sẽ triển khai một số công tác xây dựng pháp luật, thể chế, cụ thể như: tiếp tục thực hiện rà soát các quy định quản lý trang thiết bị y tế tại các Nghị định sửa đổi Nghị định 36/2016/NĐ-CP; Nghị định 169/2018/NĐ-CP; Nghị định 03/2020/NĐ-CP về quản lý trang thiết bị y tế để phù hợp với EVFTA trong quá trình thực thi; Xây dựng Thông tư hướng dẫn việc mua sắm dược phẩm theo cam kết tại EVFTA; Quy định về nhập khẩu thiết bị y tế tân trang,…

Về tình hình đầu tư trong ngành dược tại Việt Nam, xu thế nổi bật gần đây của thị trường là việc các nhà công ty dược nổi tiếng trên thế giới mua lại công ty, nhà máy sản xuất hoặc mua lại cổ phần của công ty dược Việt Nam. Trong đó có thể kể đến Abbott – Công ty chăm sóc sức khỏe toàn cầu đã mua lại công ty dược phẩm Glomed vào năm 2016, một trong những nhà sản xuất dược phẩm nội địa lớn tại VN. Gần đây nhất, năm 2019, Taisho nằm trong top 5 “đế chế” dược phẩm lớn nhất Nhật Bản với tổng tài sản 7,2 tỷ USD đã từng bước mua lại cổ phần của Công ty Dược Hậu Giang, nâng tỷ lệ sở hữu cổ phần lên trên mức 50%.

Về loại hình đầu tư, các nhà đầu tư có thể lựa chọn loại hình doanh nghiệp phù hợp với mục tiêu kinh doanh trong khuôn khổ các loại hình được cho phép đầu tư theo Luật Đầu tư 2020 và pháp luật chuyên ngành về dược, y tế. Hiện nay, các hình thức đầu tư được cho phép theo Luật Đầu tư 2020 bao gồm:

“Điều 21. Hình thức đầu tư:

  1. Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế
  2. Đầu tư góp vốn, mua cổ phần, vốn góp
  3. Đầu tư thực hiện dự án đầu tư, đầu tư theo hình thức hợp đồng BCC
  4. Các hình thức đầu tư, loại hình tổ chức kinh tế mới theo quy định của chính phủ.”

Về ngành nghề kinh doanh, tùy thuộc vào hoạt động chính của công ty mà các nhà đầu tư có thể chọn ngành nghề cho phù hợp. Một số ngành nghề liên quan đến lĩnh vực kinh doanh dược có thể kể đến như sản xuất thuốc, hóa dược và dược liệu, kiểm tra và phân tích kỹ thuật,…

Bên cạnh việc tuân thủ pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp nói chung, riêng đối với ngành dược, các nhà đầu tư còn phải đáp ứng các điều kiện về luật chuyên ngành. Căn cứ theo Điều 2.43 Luật Dược 2016 quy định:

Kinh doanh dược là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ liên quan đến thuốc và nguyên liệu làm thuốc trên thị trường nhằm Mục đích sinh lời.”

Theo đó, để được thực hiện hoạt động kinh doanh dược, tùy theo phạm vi hoạt động mà các công ty phải được cấp các giấy chứng nhận, giấy phép để được hoạt động. Một số loại giấy chứng nhận, giấy phép phải đăng ký như Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược, Giấy chứng nhận “Thực hành tốt sản xuất thuốc” (Đối với cơ sở sản xuất thuốc); Giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn GMP bao bì dược phẩm (Đối với cơ sở sản xuất bao bì trực tiếp với thuốc).

Ngoài ra, các nhà đầu tư nước ngoài còn có thể bước đầu xúc tiến việc kinh doanh bằng cách ký kết các hợp đồng phân phối sản phẩm của mình với các nhà phân phối dược tại Việt Nam để người tiêu dùng dần làm quen với sản phẩm và thương hiệu của mình. Đối với hình thức này nhà đầu tư nên cân nhắc các điều kiện về phân phối sản phẩm dược và lưu ý việc bảo hộ nhãn hiệu, thiết kế sản phẩm và việc li-xăng sáng chế của mình tại thị trường Việt Nam.

Đại dịch Covid-19 đã làm thay đổi thói quen tiêu dùng của người tiêu dùng, các sản phẩm dược, sản phẩm cải thiện sức khỏe ngày càng được coi trọng. Người tiêu dùng có xu hướng tìm kiếm thêm các sản phẩm mới bên cạnh các sản phẩm lâu đời khác, điều này tạo ra sức mua rất lớn. Đây chính là cơ hội tốt để các nhà đầu tư mới tham gia vào thị trường dược tại Việt Nam và phát triển thị phần của mình.

Thời gian viết bài: Ngày 25/10/2021

Bài viết được căn cứ theo pháp luật hiện hành tại thời điểm được ghi nhận như trên và có thể không còn phù hợp tại thời điểm người đọc tiếp cận bài viết này do pháp luật áp dụng đã có sự thay đổi và trường hợp cụ thể mà người đọc muốn áp dụng. Do đó bài viết chỉ có giá trị tham khảo.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.