LĨNH VỰC KINH DOANH

Bình luận về tranh chấp cổ đông
Phần 3: lựa chọn phương thức giải quyết khi có tranh chấp cổ đông

Bình luận về tranh chấp cổ đông - Phần 3: lựa chọn phương thức giải quyết khi có tranh chấp cổ đông
Bình luận về tranh chấp cổ đông - Phần 3: lựa chọn phương thức giải quyết khi có tranh chấp cổ đông

Tranh chấp giữa các cổ đông là yếu tố ảnh hưởng khá lớn đến doanh nghiệp xét trên cả yếu tố về sự phát triển bền vững và thiệt hại về kinh tế. Mức độ thiệt hại sẽ tùy thuộc vào loại tranh chấp, mức độ ảnh hưởng của công ty, ngành nghề hoạt động cũng như phương thức giải quyết tranh chấp nào xử lý được xung đột giữa các cổ đông. Với những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính hay đã “lên sàn” thì những tranh chấp của các cổ đông sẽ gây ra những thiệt hại khá lớn. Chính vì vậy việc lựa chọn được phương thức phù hợp để giải quyết một cách nhanh chóng các tranh chấp cổ đông là điều mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng quan tâm.

1. Thương lượng để giải quyết tranh chấp

Hầu như tại các hợp đồng thương mại, hợp đồng hợp tác hay bất kỳ thỏa thuận nào, các bên luôn mong muốn có thể cùng nhau thương lượng đàm phán một cách thiện chí để tìm ra giải pháp giải quyết vấn đề khi có bất kỳ bất đồng trong mối quan hệ giữa các bênbởi đây là cách duy nhất để giải quyết nhanh chóng mọi tranh chấp. Chính vì vậy tại điều khoản giải quyết tranh chấp các bên thường thống nhất một khoảng thời gian  cùng ngồi lại với nhau để tìm tiếng nói chung.

Thương lượng giúp giải quyết nhanh chóng các bất đồng mà không trải qua bất kỳ phương thức tố tụng nào đồng thời duy trì được tính bảo mật của tranh chấp, tránh được việc gây ảnh hưởng đến tâm lý của các thành viên còn lại, của nhân viên cũng như không tác động nhiều đến các nhà đầu tư hay gây ra các biến động trên thị trường tài chính. Tuy nhiên, thương lượng lại phụ thuộc vào thiện chí của các bên mà pháp luật không can thiệp hay có bất kỳ hướng dẫn nào liên quan đến vấn đề thương lượng. Chính vì vậy, khi phát sinh tranh chấp cổ đông, doanh nghiệp có thể cân nhắc lựa chọn một cá nhân hoặc tổ chức là bên độc lập để làm trung gian đàm phán. Bên trung gian sẽ tiếp nhận ý kiến và đưa ra giải pháp nhằm cân đối hài hòa được quyền lợi của các bên của tranh chấp. Sự tham gia của bên trung gian sẽ giúp giảm căng thẳng khi trao đổi về việc giải quyết vấn đề cũng như tránh được các xung đột khi các bên đối diện trực tiếp với nhau.

Lưu ý rằng vì là phương thức giải quyết bằng thương lượng, nên việc tìm được giải pháp mà cả hai bên tranh chấp cảm thấy có thể chấp nhận được là điều cần hướng tới mà không phải chỉ tập trung vào việc xác định tính đúng sai để từ đó gây sức ép cho bên còn lại.

2. Lựa chọn hòa giải tại Trung tâm hòa giải thương mại

Hiện nay để giảm tải cho cơ quan tố tụng, pháp luật ghi nhận thêm phương thức giải quyết tranh chấp mà kết quả được tòa án công nhận theo quy trình cụ thể, đó là phương thức hòa giải tại Trung tâm hòa giải thương mại. Theo đó quá trình hòa giải sẽ được thực hiện thông qua hòa giải viên. Phương thức này được một số cổ đông và doanh nghiệp lựa chọn khi nhận thấy những xung đột không quá phức tạp và các bên mong muốn nhanh chóng giải quyết vấn đề cũng như kiểm soát được các vấn đề về bảo mật thông tin, chi phí xử lý …

Tuy nhiên, xuất phát từ một số bất lợi của phương thức này mà hiện nay các bên có tranh chấp ít khi lựa chọn, trong đó yếu tố đắn đo nhất chính là tính tuân thủ và thực thi không cao khi một bên từ chối thực hiện nội dung đã thỏa thuận (kết quả của việc hòa giải). Ngoài ra, quy trình thương lượng và nội dung mà các bên đã thỏa thuận có được công nhận hay không sẽ hoàn toàn tùy thuộc vào việc xem xét và cân nhắc của Tòa án. Chính những điểm mang tính “mở” của phương thức hòa giải giải thương mại mà hiện nay phương thức này ít được các bên lựa chọn để giải quyết tranh chấp thay vào đó các bên sẽ đi thẳng đến phương thức tố tụng tại Tòa án hoặc Trọng tài.

3. Lựa chọn Tòa án hoặc Trọng tài để giải quyết tranh chấp

Sau tiến trình hòa giải không thành, không đạt được nội dung thỏa thuận, một trong các bên hướng đến cơ quan tố tụng Tòa án hoặc Trọng tài để giải quyết tranh chấp. Trong đó tùy thuộc vào thỏa thuận của các bên trước đó hoặc tại thời điểm xảy ra sự việc tranh chấp mà Trọng tài sẽ được lựa chọn. Trường hợp không có thỏa thuận lựa chọn trọng tài thì Tòa án là cơ quan được ưu tiên để giải quyết các xung đột. Lựa chọn Tòa án hay Trọng tài là phương thức mà đa phần cổ đông lựa chọn bởi tính răn đe, thi hành của các phán quyết của các cơ quan tài phán này. Tuy nhiên khi lựa chọn một trong các phương án này, cổ đông và doanh nghiệp cần biết rằng thời gian giải quyết vụ việc thường khá dài đặc biệt là cơ quan tòa án so với thời hạn được quy định, nguyên nhân xuất phát từ khối lượng các vụ việc mà Tòa án tiếp nhận khá nhiều dẫn đến tình trạng quá tải. Bên cạnh đó, tiến độ giải quyết cũng có thể kéo dài vì tính chất tranh chấp, số lượng cổ đông tham gia, quốc tịch của cổ đông.

Đối với một số tranh chấp nếu giải quyết công khai bởi Tòa án thì ít nhiều sẽ tác động đến hoạt động bình thường của doanh nghiệp cũng như cho chính các cổ đông, đặc biệt là các doanh nghiệp có hoạt động trên sàn chứng khoán. Trong trường hợp này các bên tranh chấp thường lựa chọn Trọng tài để giải quyết. Bởi cách thức tổ chức các phiên làm việc của Trọng tài có phần linh hoạt hơn theo cơ chế kín nếu các bên có yêu cầu, đồng thời thời gian giải quyết sẽ ngắn hơn so với quy trình tố tụng tại Tòa án, tuy nhiên chi phí giải quyết bởi Trọng tài thường nhiều hơn so với Tòa án, đây cũng là một điểm mà các bên thường cân nhắc khi lựa chọn Trọng tài.

Có thể thấy, phương thức giải quyết tranh chấp là khá đa dạng, tuy nhiên lựa chọn phương thức nào sẽ tùy thuộc vào nội dung, tính chất của tranh chấp và nhu cầu của các bên. Mỗi phương thức sẽ có ưu và nhược điểm nhất định và các bên cần cân nhắc cẩn trọng trước khi lựa chọn nhằm tránh làm tình hình trở nên phức tạp hơn.

Bài viết được căn cứ theo pháp luật hiện hành tại thời điểm được ghi nhận như trên và có thể không còn phù hợp tại thời điểm người đọc tiếp cận bài viết này do pháp luật áp dụng đã có sự thay đổi và trường hợp cụ thể mà người đọc muốn áp dụng. Do đó bài viết chỉ có giá trị tham khảo.