Có thể bình thường chúng ta đã quá quen với các tiêu đề như giá xăng giảm mạnh trong phiên đầu tuần, giá vàng tăng vọt một cách chóng mặt, v.v… Điều đó cho thấy rằng, việc tăng và giảm giá hàng hóa luôn là một chủ đề đáng quan tâm thường nhật, đặc biệt trong bối cảnh biến động kinh tế hiện nay. Và một trong những câu hỏi thường đặt ra nhất là liệu việc biến động giá cả hàng hóa có thể bị xử phạt hay không?
1. Các hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá
Theo Luật Giá 2012, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh các hàng hoá, dịch vụ thuộc Danh mục hàng hoá, dịch vụ bình ổn giá phải thực hiện đăng ký giá trong thời gian Nhà nước áp dụng biện pháp bình ổn giá. Danh mục bao gồm 10 mặt hàng sau:
- Xăng, dầu thành phẩm;
- Điện;
- Khí dầu mỏ hóa lỏng;
- Phân đạm; phân NPK;
- Thuốc bảo vệ thực vật theo quy định của pháp luật;
- Vac-xin phòng bệnh cho gia súc, gia cầm;
- Muối ăn;
- Sữa dành cho trẻ em dưới 06 tuổi;
- Đường ăn, bao gồm đường trắng và đường tinh luyện;
- Thóc, gạo tẻ thường;
2. Các hàng hoá, dịch vụ phải thực hiện kê khai và niêm yết giá
Các hàng hoá, dịch vụ sau đây phải thực hiện kê khai và niêm yết giá theo Nghị định 149/2016/NĐ-CP:
- Hàng hoá, dịch vụ thuộc Danh mục hành hoá, dịch vụ thực hiện bình ổn giá trong thời gian Nhà nước không áp dụng biện pháp đăng ký giá;
- Xi măng, thép xây dựng;
- Than;
- Thức ăn chăn nuôi cho gia súc, gia cầm và thủy sản; thuốc thú y để tiêu độc, sát trùng, tẩy trùng, trị bệnh cho gia súc, gia cầm và thủy sản theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn;
- Giấy in, viết (dạng cuộn), giấy in báo sản xuất trong nước;
- Dịch vụ tại cảng biển;
- Dịch vụ chuyên ngành hàng không thuộc danh mục nhà nước quy định khung giá;
- Cước vận chuyển hành khách bằng đường sắt loại ghế ngồi cứng, ghế ngồi mềm;
- Sách giáo khoa;
- Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa thuộc danh mục nhà nước quy định khung giá;
- Dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh cho người tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tư nhân; khám bệnh, chữa bệnh theo yêu cầu tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của nhà nước;
- Cước vận tải hành khách tuyến cố định bằng đường bộ; cước vận tải hành khách bằng taxi;
- Thực phẩm chức năng cho trẻ em dưới 06 tuổi theo quy định của Bộ Y tế;
- Etanol nhiên liệu không biến tính; khí tự nhiên hóa lỏng (LNG); khí thiên nhiên nén (CNG);
- Dịch vụ điều hành giao thông vận tải đường sắt;
- Hàng hóa, dịch vụ khác theo quy định của pháp luật chuyên ngành.
3. Xử phạt hành chính đối với việc tăng, giảm hàng hóa bất hợp lý
Đối với các hàng hoá, dịch vụ ở trên việc thay đổi giá bất hợp lý sẽ bị xử phạt hành chính từ 1.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng tuỳ vào tổng giá trị của hàng hoá và hành vi vi phạm. Ngoài ra phải nộp vào Ngân sách Nhà nước số tiền thu lợi bất chính do vi phạm hành chính.
Hành vi tăng, giảm giá bất hợp lý được liệt kê tại Nghị định 109/2013/NĐ-CP và Thông tư 31/2014/TT-BTC trong đó bao gồm:
- Tăng giá bán hàng hóa, dịch vụ cao hơn mức giá đã hoặc phải kê khai hoặc đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật;
- Tự ý tăng giá theo giá đã đăng ký hoặc kê khai với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã yêu cầu đình chỉ áp dụng mức giá mới và yêu cầu đăng ký lại, kê khai lại mức giá theo quy định của pháp luật;
- Tăng hoặc giảm giá hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý khi kiểm tra yếu tố hình thành giá theo yêu cầu của người có thẩm quyền.
Những người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đang thi hành công vụ hoặc công chức đang thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước khi phát hiện vi phạm có quyền lập biên bản làm cơ sở cho việc xử phạt vi phạm hành chính.
Hiện nay, chính sách kiểm soát giá và quản lý thị trường tại Việt Nam đang được thực hiện thông qua sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng và các doanh nghiệp, với mục tiêu đảm bảo giá cả ổn định và bình đẳng cho người tiêu dùng. Vì thế, các cá nhân, tổ chức cũng nên nắm vững các quy định về tăng, giảm giá hàng hóa để không vi phạm quy định của pháp luật.
